کتاب بررسی یک پرونده ی قتل نشر آگه

سال ها پیش جوانی از روستای اونه، در ایالت کالوادوس فرانسه، مادر و خواهر و برادرش را به قتل رساند. دستگاه قضایی فرانسه برای دستگیری، محاکمه و مجازات متهم، و اجرای عدالت به گونه ای عمل کرد که در حال حاضر نیز از حیث دقت در رسیدگی و جلوگیری از تجاوز به حقوق متهم شگفت انگیز است. تحقیقات رئیس دادگاه صلح به محض وقوع قتل ها، تحقیقات بازپرس، معاینه اجساد از سوی پزشکان قانونی، اظهار نظر پزشکان در نزد بازپرس و در دادگاه جنایی، قرار مجرمیت صادره از سوی بازپرس، اظهار نظر هیئت تشخیص اتهام، رسیدگی در دادگاه جنایی، استماع شهادت شهود، دفاع وکیل، اظهارنظر نامدارترین روان شناسان آن عصر فرانسه، قرار صادره از دیوان کشور و … به کیفیتی است که نمی تواند موجب اعجاب و تحسین نشود. نقش روزنامه ها در انعکاس اخبار دادگاه ها و تشریح نظریات افراد در آن سال های دور، در یکی از ایالات فرانسه به کیفیتی است که واقعاً حسرت آور است. میشل فوکو می گوید: «غرض ما این بود که تاریخ دخالت و ورود روان پزشکی را در امر دادرسی جزایی مورد تحقیق و بررسی قرار دهیم و ارتباط این دو را با هم بشناسیم. همین طور که در جست وجو و کاوشمان پیش می رفتیم، به پرونده ریوییر دست یافتیم.» ماجرای پرونده ریوییر، در سالنامه بهداشت عمومی و پزشکی قانونی سال ۱۸۳۶ منتشر شده بود. مثل تمام پرونده هایی که به وسیله این سالنامه منتشر شده است، ابتدا خلاصه ای از ماجرا و سپس نظر پزشکان قانونی چاپ شده بود. با وجود آنکه، آنچه در سالنامه بهداشت عمومی و پزشکی قانونی منتشر شده بود، خلاصه ای بیش نبود، مع الوصف در آن مطالب جالبی به چشم می خورد: ۱- وجود سه نظریه و گزارش پزشکی درباره متهم پرونده که نه تنها ازنظر تجزیه و تحلیل و نتیجه گیری یکسان نبودند، بلکه هریک از نظریه ها، از طرف پزشکانی ابراز شده بود که اساس و طبع کارشان کاملاً با دیگری متفاوت بود: یکی از این نظریه ها و گزارش ها را پزشک دهکده و دیگری را یک پزشک شهری که رئیس یکی از دیوانه خانه های مهم فرانسه بود، و سومی را عده ای از بزرگ ترین روان پزشکان و پزشکان قانونی امضا کرده بودند. ۲- اظهارات شهود جنایت که جملگی ساکن همان دهی بودند که متهم در آن ساکن بود یا ساکن دهات اطراف بودند. این اظهارات در اطراف زندگی متهم، خصوصیات اخلاقی، دیوانگی یا ضعف عقل او دور می زد. ۳- مهم تر از همه یادداشت ها، یا به عبارت دیگر قسمتی از یادداشت ها، بود که در زندان و به قلم متهم ۲۰ ساله نوشته شده بود که خواندن و نوشتن را هم خوب نمی دانست. متهم در این یادداشت ها جزئیات جنایتش، یعنی قتل مادر و خواهر و برادرش را به تفصیل بیان کرده بود. بررسی ابعاد گوناگون این جنایت از دیدگاه میشل فوکو متفکر بزرگ فرانسوی، کتابی جذاب و خواندنی را پیش روی ما گذاشته است.