مَکبِـث (انگلیسی: Macbeth) نمایشنامه ای تراژیک اثر ویلیام شکسپیر است. این نمایشنامه کوتاه ترین تراژدی و یکی از محبوب ترین آثار اوست که بنا به اعتقاد بسیاری بین سال های ۱۵۹۹ و ۱۶۰۶ میلادی نوشته شده است. نمایش رادیویی مکبث، به کارگردانی میکائیل شهرستانی بر پایه ی ترجمه ی داریوش آشوری اجرا شده است. یک اجرای ماندگار از یک ترجمه ی شاهکار. شخصیت های اصلی نمایش عبارتند از: دانکن Duncan ، شاهِ اسکاتلند دانلبین Donalbain و ملکم Malcolm ، پسران اش بنکو Banquo و مکبث Macbeth ، سرداران اش مکداف Macduff و راس Rosse ، بزرگزادگان اسکاتلند فیلیانس Fleance ، پسر بنکو سیوارد Siward ، سردار سپاهیان انگلیسی سیوارد جوان Young Siward ، پسر اش لیدی مکبث لیدی مکداف سه خواهر جادو در ادامه مجلس سوم از پرده چهارم که در دربار انگلستان می گذرد را می آوریم. در این مجلس مکداف که از اسکاتلند گریخته، به دیدار ملکم پسر شاهِ فقید اسکاتلند می رود: ملکم: بیا کنجِ خلوتی بیابیم و بگرییم تا دلِ پر دردمان خالی شود. مکداف: امّا بهتر آن که شمشیرِ خون ریز را بچسبیم و همچون نیک مردان در راهِ زادگاهِ از پا در افتاده ی خویش به پا خیزیم که هر بامداد در آن بیوگانی تازه شیون سر می کنند و یتیمانی تازه فغان می کنند و اندوهانی تازه خود را بر سینه یِ گنبد آسمان می کوبند و آسمان آن ها را چنان پژواکی می دهد که گویی با اسکاتلند همدرد است و همان شیونِ دردناک را سر داده است. ملکم: من اگر باور داشته باشم که چنین است مویه می کنم و به آنچه می دانم باور دارم. آنچه را که چاره توانم کرد چون روزگار را سازگار ببینم چاره می کنم. آنچه گفتید چه بسا چنین باشد. این جبّار را، که بردنِ نام اش نیز بر زبانِ مان داغ می نهد، روزگاری شریف می پنداشتند و شما نیز وی را بسیار دوست می داشتید. [او در پیِ شماست و ] هنوز دستِ او به شما نرسیده است. امّا من جوان ام و چه بسا از راهِ [قربانی کردنِ من] بتوانید حقی به گردنِ او پیدا کنید. برای آرام کردنِ خدایی خشمگین پیشکش کردنِ برّه ای ناتوان و بیچاره و بی گناه خردمندانه است. مکداف: من اهلِ خیانت نیستم. ملکم: اما مکبث هست. هر سرشتِ پاک و نیک نیز چه بسا در برابرِ فرمانِ شاهانه سر فرود آورد. ذاتِ شما را پندارهای من دگرگون نمی تواند کرد. فرشتگان هنوز تابناک اند اگر چه تابناک ترینِ شان بر خاک افتاده است. اگر چه پلیدان سیمایِ پاکان به خود گیرند، باز پاکی همان است که بود. مکداف: امیدهایم از دست رفته اند. ملکم: چه بسا همان جا از دست رفته باشند که من شک هایم را یافتم. چرا چنین بیدادگرانه زن و فرزند، آن سرمایه های پربها، آن رشته های ناگسستنیِ مهر را بی پنا و بی بدرود رها کردید؟ امیدوارم که بدگمانی های من، که مایه ی ایمنیِ من است، مایه ی آزار شما نباشد. مرا هر پنداری که در سر باشد در پاکی شما چه اثر؟ مکداف: خون ببار، خون ببار، میهن بینوا! ای خودکامگیِ بزرگ، بنیادِ خویش استوار دار که نیکی را دلِ راه بستن بر تو نیست. خود را به زیورهایِ دروغین ات بیارای که نام و نشان تو راست. خوش باشید، خداوندگارا، من آن نابکاری نخواهم بود که تو می پنداری، اگر چه تمامی سرزمین هایِ در چنگِ آن جبّار و خاور زمینِ پر ثروت را به من دهند. ملکم: آزرده خاطر مشوید. آنچه می گویم یکباره از سرِ ترس از شما نیست. در این اندیشه ام که کشورِ ما در زیرِ یوغ رفته_رفته از پای می افتد. نالان است و خون ازو روان و هر روز زخمی بر زخم های اش می افزاید.با این همه، گمان دارم که دست های بسیار به پشتیبانی از حقِ من بلند خواهد شد. و این جا پادشاهِ بزرگوارِ انگلستان مرا چندهزار تن پیشنهاد کرده است. امّا از این ها گذشته، چو سر آن جبّار را به پای بکوبم یا به تیغ بروبم باز کشور بینوایِ من از دستِ آن کس که بر جایِ وی نشیند بیش از پیش گرفتار فساد خواهد بود. و به هزار گونه رنج دچار. مکداف: این جانشین که خواهد بود؟ ملکم: خود را می گویم که می دانم در وجودم فسادها چنان خُردـ خُرد در هم شده اند که اگر سر بگشایند مکبثِ سیه کار به پاکی برف خواهد نمود و کشورِ بینوا در قیاس با رنج و آزارهای بی اندازه ی من او را برّه ای خواهد شمرد و ستود. مکداف: در خیلِ دیوانِ وحشت آباد دوزخ نیز دیوی سیه کارتر از مکبث یافت نمی شود. ملکم: گیرم که او خونریز است و زینت پرست و پُرآز و دروغزن و فریبکار و شبیخون زن و بدسرشت و آلوده به هر گناهی که نام توان برد؛ امّا شهوت پرستی مرا پایانی نیست، پایانی نیست. زنانِ تان، دخترانِ تان، مادران و دوشیزگانِ تان نتوانند دیوِ شهوت مرا سیراب کنند و هوس بازیِ من هر بند و بارِ پاکدامنی را که بر سرِ راهِ خواست ام سبز شود، خواهد درید. پادشاهی مکبث را سزاوارتر است تا چنین کسی را. مکداف: بی بند و باریِ طبع نیز خودکامگی ست و چه بسا شاهان را سرنگون و بسا تخت ها را ناگاه از شاهان کامکار تهی کرده است. و با این همه، از پذیرفتن آنچه از آنِ شماست بیم مدارید. نهانی عیش ها می توانید راند و به ظاهر بی اعتنا نمود و این گونه چشمِ زمانه را فریفت. زنانِ خواهان کم نیستند و چندان هستند که چون در مزاج شهریار چنین میل ببینند تن بسپارند، چندان که کرکسِ وجود شما همه را نتواند بلعید. ملکم: افزون بر این در طبعِ بس بد سرشتِ من چنان آزِ سیری ناپذیری می بالد که اگر شاه باشم دستِ بزرگ زادگان را از زمین هایشان کوتاه خواهم کرد و چشم به گوهرهایِ این و سرای آن خواهم داشت و هرچه بیش داشته باشم آتشِ آزـ ام شعله ورتر خواهد شد، چندان که با نیکان و وفاداران ستیزه هایِ زشت به راه اندازم تا با نابود کردنِ شان به ثروتِ شان دست یازم. مکداف: این آز ریشه دار است و ریشه هایی زیان کارتر می دواند تا آن شهوتِ تابستان وار؛ و این همان تیغی ست که سرِ شاهان را به خاک افکنده است. با این همه، بیم مدار. اسکاتلند چنان سرشار از ثروت است که خواسته یِ شما را با آنچه از آنِ شماست برمی آورد. اگر نیکویی هایِ دیگر را در ترازو نهیم این ها همه را تاب می توان آورد. ملکم: امّا در من کدام است از نیکویی ها؟ اگر نیکویی هایِ پادشاهی دادگری است و راستی و خویشتن داری و یکدلی و بخشندگی و پایداری و نرم دلی و فروتنی و پرهیزگاری و شکیبایی و دلیری و استواری، در من نشانی از این ها نیست. امّا هر بزهی در من هزار گونه است و به هزار شیوه در کار می آید نه، اگر قدرت می داشتم شیرِ نوشینِ همدلی را به کامِ آتشِ دوزخ می ریختم و آرامشِ جهان را بر هم می زدم و هر رشته یِ یگانگی را بر روی زمین از هم می گسستم. مکداف: وای، اسکاتلند! وای، اسکاتلند! ملکم: اگر چنین کسی شایسته ی فرمانروایی ست، بگو، که من همین ام. مکداف: شایسته ی فرمانروایی! که شایسته ی زندگی هم نه. ای ملّتِ تیره روز گرفتار در چنگالِ جبّاری غاصب و خونخوار! کِی بهروزی را بازخواهید دید که بر حق ترین فرزند تاج و تخت ات به فتوای خویش گناهکار است و از کار برکنار و دشنام گو به تبارِ خویش. پدر تاجدارـ ات پادشاهی بود بس پارسا و شهبانویی که تو را زاد بیشتر بر زانوی دعا بود تا بر سرِ پا؛ و هیچ روزی از یادِ مرگ غافل نبود. خدانگهدار! این بدی هایی که تو از خود گفتی مرا از اسکاتلند دل برکنده کرد. ای دلِ من، دیگر تو را چه امیدی مانده است؟ ملکم: این دردمندیِ بزرگوارانه که از سرِ راستی ست دودلی هایِ سیاه را از جانم زدود و نهادِ مرا با نیک اندیشی و شرافتِ تو آشتی داد. مکبثِ دیو سرشت با بسی نیرنگ ها از این دست کوشیده است تا مرا به دام آورد و خردِ پرواگر مرا از شتابِ بی پروا پرهیز می دهد. امّا خدای آسمان ها داورِ من و تو باد که ازین دم فرمانِ تو را می برم و ننگ هایی که بر خود بستم انکار می کنم. همین جا هر لکّه ی ننگ و عیبی را که بر خود نهادم به سوگند بازمی ستانم و می گویم که با سرشتِ من بیگانه اند. هنوز با هیچ زنی نزدیک نشده ام؛ هیچ سوگندی را نشکسته ام؛ به داراییِ خود نیز چشم نداشته ام؛ هرگز بر عهدی پای ننهاده ام: رازِ شیطان را نیز پیش همگنان اش نبرده ام؛ و لذّت راستی برایم کم از لذّت زندگی نیست. نخستین دروغ ام همین بود که درباره ی خود گفتم. سراپا به راستی در خدمتِ توام و میهنِ بینوایم. بدان که پیش از فرارسیدنِ تو بدین جا سیواردِ سال خورده با ده هزار مردِ جنگی با ساز و برگِ جنگ بدان سو روانه شده است. ما نیز با یکدیگر خواهیم رفت. در این جنگِ برحق بخت یارِ نیکان باد!