کتاب از چوبه دار تا سایه مجنون

براساس استاندارد قوانین حفاظت بین المللی، یک محیط بان باید حداکثر از یک هزار هکتار اراضی تحت مدیریت سازمان محیط زیست، حفاظت کند. به همین دلیل، با توجه به وسعت مناطق تحت مدیریت این سازمان، هم اکنون یک محیط بان به اندازه چهارنفر تلاش می کند و این کار نشانگر تحمل فشارهای گوناگون بر اثر عدم وجود متناسب محیط بانان در عرصه های حفاظتی کشور است و همین موضوع موجب شده است تا محیط بانان خاطرات تلخ وشیرین و آموزنده ای داشته باشند که کمتر کسی آن را شنیده یا به آن فکر کرده است. این کتاب دربردارنده ۷۱ خاطره از ۴۶ محیط بان است.

حکایت اجنه و شکارچی بزدل!/ محمد الوندی اواسط شهریور ۱۳۹۲ من به همراه محیط بان سلیمی باید به نمایندگی از محیط بانان نمونه ی استان خوزستان، در مراسمی که برای تجلیل از آن ها در خرم آباد برگزار می شد، شرکت می کردیم. در این فصل، در منطقه ی ما شکار قمری معمولی به وسیله ی یکی از قومیت های شهرستان های اطرافمان بسیار رایج است. تقریباً روزانه گروه های چند نفره به وسیله ی وانت و موتورسیکلت خودشان را به منطقه می رساندند و با روشی خاص و با استفاده از اسلحه های بادی به گونه ای شکار می کردند که گرفتنشان کار راحتی نبود. شکارچیان حرفه ای و بسیار مراقب بودند که به دام مأموران محیط زیست نیفتند. برای به دام انداختن آن ها یکی از مأمورانمان را با لباس محلی و مرسوم منطقه با یک اسلحه ی بادی، طوری که تصور شود این فرد هم یکی از شکارچیان است، به میانشان فرستاده بودیم تا آمار و اطلاعات آن ها را در اختیارمان قرار دهد و بتوانیم در موقعیت مناسبی نسبت به دستگیری شان اقدام کنیم. همان شب قرار بود به همراه مدیر کل و فرمانده ی یگان در شهرستان دزفول بمانیم تا صبح زود برای شرکت در مراسم تجلیل از محیط بانان نمونه ی کشوری راهی خرم آباد شویم. اوایل شب مدیر کل و افراد همراه او به پاسگاه محیط بانی ما آمدند. با ما تماس گرفتند و گفتند: «می خواهیم به سمت دزفول حرکت کنیم، چرا در پاسگاه نیستید؟» به آنها گفتم: «ما در کمین گروه شکارچیان قمری هستیم، شاید کارمان کمی طول بکشد. شما به دزفول بروید و مستقر شوید، ما در اولین فرصت به شما ملحق می شویم.» آن ها هم تا حوالی ۱۱ شب منتظرمان ماندند، اما چون فاصله ی ما از پاسگاه زیاد بود، عازم دزفول شدند. منتظر شکارچیان ماندیم. مأمور نفوذی فعالیت های شکارچیان را هر لحظه به ما گزارش می داد. حوالی ساعت ۱۰ شب به ما اطلاع داد که چهار شکارچی با وانت از محل استقرار خود بیرون زدند. نیروهای ما هم چهار نفر و همه مسلح بودیم. سه نفرمان از خودرو پیاده شدند و من که راننده بودم در خودرو ماندم. لحظه ای که شکارچیان رسیدند، سه نیروی مسلح ما به آن ها فرمان ایست دادند، اما توجهی نکردند. مأموران به سمتشان تیراندازی کردند، چرخ های خودروی آن ها را زدند. با این وجود به حرکت خود ادامه دادند و از کنار خودروی محیط بانی رد شدند و به سمت جاده حرکت کردند. من هم دور زدم و به تعقیب شان پرداختم. در جاده ی خاکی به آن ها رسیدم و تنها چرخ سالم وانت شان را زدم. سرانجام خودرو متوقف شد. اما دو نفر از آن ها با تمام شکارها و اسلحه های خود در تاریکی شب فرار کردند و فقط دو نفر با یک خودروی خالی باقی ماندند. البته موضوع مهم برای ما، مقابله با متخلفانی بود که به صورت برنامه ریزی شده برای شکار می آمدند که خوشبختانه این اتفاق هم افتاد. خلاصه با متوقف شدن خودرو، متخلفان پیاده شدند و به سمت من آمدند. چند تیر به اطرافشان شلیک کردم تا بترسند و جلو نیایند. همان جا ماندند. دستبند همراهم بود اما چون اسلحه به همراه داشتم، نمی توانستم ریسک کنم و به آن ها نزدیک شوم. چند دقیقه ای همان جا ماندم تا اینکه یک موتورسیکلت به طرفم آمد. از او خواستم به سمت بیشه برود و مأمورانم را یکی یکی پیش من بیاورد. آن فرد هم به حرمت لباس محیط بانی که بر تنم بود، اعتماد کرد و مأموران را با خود آورد. در نهایت با آمدن مأموران موفق به دستگیری متخلفان شدیم. بعد از تحویل متخلفان به مراجع قضایی، به سرعت حرکت کردیم و خودمان را به مراسم محیط بانان نمونه ی کشوری رساندیم. بعد از پایان مراسم به سمت خوزستان حرکت کردیم. هنوز به اندیمشک نرسیده بودیم که یکی از محیط بانان با من تماس گرفت و از موقعیت ما پرسید. به او گفتم: «در آزادراه هستیم و به سمت اندیمشک در حرکتیم.» گفت: «یک گزارش از گروه های شکارچی قمری به دستمان رسیده اما نفر نداریم و به کمک نیاز داریم.» به او گفتم که حدود یک ساعت و نیم دیگر به محل مورد نظرشان می رسیم. قرار شد منتظرمان بمانند و لباس و اسلحه های ما را با خود بیاورند تا سر جاده ی اصلی اهواز به هم ملحق شویم. حوالی ساعت ۹:۳۰ شب به همکارانمان رسیدیم و به سمت متخلفان حرکت کردیم. خودرو را بیرون از محل گزارش پارک کردیم تا لو نرویم. چهار نفر به صورت پیاده به سمت محل گزارش حرکت کردیم. تقریباً باید ۳ کیلومتر پیاده می رفتیم. موتورسیکلت آن ها را پیدا کردیم و صدایشان را شنیدیم. از تعداد شکارچیان خبر نداشتیم. به همین دلیل تقسیم شدیم؛ دو نفر کنار موتورسیکلت ماندند و من به همراه یکی دیگر از محیط بانان به سمت متخلفان حرکت کردیم. بیش از نیم ساعت منتظر ماندیم. شکارچیان وسایلشان را جمع کردند و به سمت ما آمدند. به قدری جلو آمدند که بین ما قرار گرفتند، همان لحظه فرمان ایست دادم. نفری که سهم من شد دستگیر و نفری که سهم همکارم شده بود وسایلش را رها و فرار کرد. هوا بسیار تاریک شده بود. فردی که دستگیر کرده بودیم، از ترس نمی توانست حرکت کند. به او اطمینان دادم که محیط بان هستیم. نفس راحتی کشید و گفت: خدا را شکر که محیط بان هستید، من فکر کردم جن به ما حمله کرده است!