تنها ویژگی قهرمانانه که قابل سنجش با روایات فردوسی یا یادگار زریران است.

توضیحی کوتاه از قدرت غیر طبیعی شاپور پسر اردشیر است زمانی که او قادر به کشیدن سطل بزرگ پر از آب از درون یک چاه توصیف میشود (۱۳:۱۰) این صحنه یادآور یکی از چندین داستانی است که در خصوص رستم روایت شده مثلاً داستانی که در آن رستم

به تنهایی یک تخته سنگ بسیار بزرگ را از روی زمین بلند میکند. متن کارنامه به شدت زرتشتی مآب است و به نظر میرسد تصورات یکتاپرستی در این متن تنها منعکس کننده اشتباهات جزئی اصطلاحات مربوط به الهیات است. به ویژه در

بخش (۱۲-۱۱ : ۸) جزئیاتی از رسوم زرتشتی را نشان میدهد مانند و از گفتن و آفرینگان که توسط اردشیر قبل از صرف غذا خوانده میشود در حالی که اشاره کردن به ایجاد آتشکده ها میتواند خاطره ای صرفاً تاریخی باشد این جزئیات کوچک از زندگی روزمره شواهدی قوی تر از مبرا بودن متن از نفوذ سنت اسلامی است. اعراب (تازیگان) به عنوان دشمنان اردشیر ذکر شده اند اما این تنها اشاره به آنهاست و میتوان حدس زد بر اساس این شواهد متن متعلق به پیش از قرن هشتم میلادی است.

آگائیاس، مورخ یونانی روایتی از تولد اردشیر (Artaxares) ارائه می دهد و می گوید ایرانیان این داستان را در بایگانیهای سلطنتی خود ثبت کرده اند. این روایت کوتاه تر از آن است که بتوان گفت برگرفته از متن کارنامه است یا متأثر از نسخه ای مستقل از یک داستان ناشناخته دیدگاه ضد ساسانی متن به وضوح نشان میدهد که روایات آن توسط آگائیاس یا واسطه مسیحی او سرجیوس دستکاری شده است.

۱-۲-۳- دیگر کتابهای دارای مطالب تاریخی

به جز متن کارنامه و یادگار زریران هیچ متن پهلوی دیگری بر حوادث تاریخی تمرکز ندارد. با این حال ممکن است اشاراتی تاریخی در سایر کتابهای پهلوی به دست آید.

۱ در این متن به سیستانی ها اشاره نشده اما این کاملاً طبیعی است زیرا آنها در دوران نخستین تاریخ جای داشتند. اما شاید بتوان از این شاهد چنین برداشت کرد که در زمان نگارش این متن هنوز حلقه پهلوانان سیستانی به تاریخ ملی ایرانیان متصل نشده بودند.