خود آگاهی آن هم صرفاً با ابزارهای علمی کار بیهوده ای است. علم احاطه کامل بر آن ندارد و تنها میتواند جنبه هایی از آن را تبیین کند. ساده ترین شیوه درک خودآگاهی کشف گام به گام و تجربی است؛ یعنی فرد بتواند آن را در خود متجلی کند. نقطه آغاز را می توان درکی شهودی در نظر گرفت حسی از اینکه باید چیزی بزرگ تر از تفکر، احساس یا خواست معمول و مرسوم وجود داشته باشد. اگر فرد به اندازه کافی مراقب و پذیرا باشد میتواند از همین نقطه شروع حقایق بیشتری را کشف کند. نوآوری فرهنگی و نوآوری ها در فرهنگ میتوانند ارزش ها و جهان بینی های جدیدی را ایجاد کنند. با این وجود اگر این دو بر خود آگاهی متمرکز نشوند، بعید است که در قرن بیست و یکم بتوانند به سمت توسعه رهنمون شوند. باید بین «خودآگاهی» و فهم های روزمره تمایز قائل شد. برای مثال افرادی که در خواب یا در سطحی از کما نیستند، هوشیار هستند اما لزوماً آگاه نیستند. فردی که می داند چه خطاها و اشتباهاتی مرتکب میشود مطلع است اما لزوماً آگاه نیست. علاوه براین افرادی که دیگران را رنجانده اند خود احساس بدی دارند، از نوعی وجدان برخوردار هستند اما این عین آگاه بودن نیست. در واقع خودآگاهی درباره سطحبالاتری از هوشیار بودن آگاه بودن و وجدان داشتن است. خودآگاهی از ابتدا فرد را از انجام عمل اشتباه باز می دارد. بنابراین اصطلاح خودآگاهی را نباید با هوش اشتباه گرفت. هوش ضمن اینکه می تواند به بارور شدن خودآگاهی کمک کند به عنوان یک عامل بازدارنده و مانع آن نیز عمل میکند. نتیجه اینکه خودآگاهی به ویژگیهایی مثل بهره هوشی (IQ) نوع جهت دهی و استفاده از آن بستگی دارد و به اینکه آیا فراتر از هوش ذهنی است یا اینکه آیا هوش قلبی و هوش ارادی را در بر می گیرد یا نه ؟ خ