«چرا جنگ؟»؛ مجموعه نامه های «آلبرت آینشتاین» (۱۹۵۵-۱۸۷۹)، فیزیک دان برجسته امریکایی آلمانی تبار و «دکتر زیگموند فروید» (1856-1939)، عصب شناس اتریشی و پدر علم روانکاوی است. 30ژوییه سال ۱۹۳۲م است. آینشتاین و دوستانش برتراند راسل، رومان رولان، اشتفان تسوایگ، کارل فون اوسیتسکی و دیگران بر این باورند که بسياري از دانشمندان و نویسندگان و روشن فکران جهان قادر خواهند بود در برابر بی مسئولیتی قدرتمندان سیاسی، افکار عمومی جهان را علیه جنگ طلبی و گسترش تسلیحات بسیج کند. در پیگیری این امر بود که آلبرت آینشتاین، توصیه «آنری بونه»، رئیس «انستیتوی بین المللی همکاری های معنوی» كه به او پیشنهاد تبادل نظر با یکی از دانشمندان سرشناس را داده بود، به فال نیک می گیرد و نامه ای به زیگموند فروید می نویسد. آینشتاین به رغم آنکه اعتقاد چندانی به روان شناسی نداشت، در نامه اش به فروید از او می خواهد تا مسئله ممانعت از جنگ را از منظر روان شناسی بررسی کند. آینشتاین، نامه خود به فروید که تاریخ ۳۰ژوییه سال ۱۹۳۲م را بر پیشانی دارد، با این پرسش آغاز می کند: آیا در مقابل فاجعه شوم جنگ راه نجاتی برای بشریت وجود دارد؟ آینشتاین در پرسش های خود از فروید، به نکته ای اشاره می کند که پاسخ فروید به آن، درواقع شروع بررسی روان شناسانه وی از پدیده جنگ است. درواقع هر دو بر این باورند که علل اصلی بروز پدیده شوم جنگ را نباید تنها در جهان سیاست و دنیای اقتصاد جست وجو کرد. بی تردید قدرت طلبی و زیاده خواهی و میل به جهان خواری قدرت های کوچک و بزرگ و نیز استبداد رأی دیکتاتورها و سوداگری های صاحبان صنایع نظامی، یکی از علل وقوع جنگ هاست، اما با این همه، بررسی پدیده جنگ پیچیده تر از این هاست.

چرا ما در مقابل جنگ چنین سخت برآشفته می شویم؟ شما و من و بسیاری دیگر. چرا ما به جنگ نیز چون دیگر مصائب آزاردهنده ی زندگی تن در نمی دهیم؟ آخر جنگ که امری طبیعی به نظر می آید، علل زیست شناختی دارد و عملاً اجتناب ناپذیر است. از این گفته ی من وحشت نکنید. وقتی قصد بررسی موضوعی را داریم، شاید مجاز باشیم نقاب شایستگی و برتری را که درواقع فاقد آنیم بر چهره زنیم و در پاسخ این پرسش بگوییم: چون هر انسانی حق حیات دارد؛ چون جنگ زندگیِ سرشار از امید انسان ها را تباه می کند، آنان را روانه ی اردوگاه ها می کند و شخصیت فرد انسان را خوار و خفیف می کند؛ چون برخلاف میلش او را به کشتار دیگران وا می دارد؛ چون ارزش های مادی گران بهایی را که حاصل تلاش و کوشش و کار انسان هاست نابود و ویران می کند و بسیار بیش از این ها. افزون بر این ها، چون جنگ به شکل کنونی اش دیگر امکان تحقق آرمان قهرمانی گذشته را در بر ندارد و در جنگ های آتی، به دلیل تکامل جنگ افزارهای مدرن، نابودی کامل یکی از طرفین و شاید هر دو طرفِ درگیر را در پی خواهد داشت. تمام این ها درست و چنان انکارناپذیر است که آدمی حیرت می کند که چرا تاکنون اجماع و توافقی همگانی در جهت محو و از میان برداشتن جنگ به دست نیامده است. درباره ی هریک از این نکات می توان بحث و مناظره کرد. اما، به هر حال، این پرسش پیش می آید که آیا جامعه نیز نسبت به زندگی افراد نباید حق و حقوقی داشته باشد؟ نمی توان همه ی جنگ ها را از اساس محکوم کرد. تا زمانی که امپراتوری ها و قدرت ها و ملت هایی وجود دارند که بی رحمانه آماده ی نابودی دیگران اند، دیگران نیز باید خود را برای جنگ مسلح کنند. به باور من، علت اصلی برآشفتن ما در برابر جنگ این است که ما جز این چاره ای نداریم. ما صلح طلبیم؛ زیرا ما به دلایل اندامی باید صلح طلب باشیم. به همین دلیل نیز برای ما آسان است که دیدگاه هایمان را با استدلال توجیه کنیم.