در سالهای ۱۸۹۸-۱۸۹۶ اثر ارزنده و ویژه ای از فرانتس کومون Franz Cumont) منتشر کومون اصولی را رسم Textes et Monuments figures relatifs aux mysteres de Mithra :شد کرد که همه ی تصویرهای بعدی آیین رازوری میترا پی گرفته ی آن اند. در این کتاب تلاش میشود تا تصویری نو از آن ترسیم شود. از زمان انتشار اثر کومون دو نکته ی تازه تصور ما را به شدت دگرگون کرده اند (۱) واژه ی ایرانی میترا یعنی پیمان نام خدا گویای مفهومی است که تجسم ساخت اجتماعی رابطه ی شخصی و قرارداد گونه میان یکایک انسانها است. چنین معنای کارکردی (funktional) از آیین میترا ویژه ی میترای رومی نیز هست. (۲) در کاوشهای اوستیا (Ostia) روی موزاییک کف تصویر نردبانی با هفت پله یافت شد که بر آن هفت درجه ی مقدس رازوری ترسیم شده است. در قسمت میانی هفت پله نمادهای این درجات دیده میشوند اکنون میدانیم که هر یک از نمادها به کدام درجه تعلق دارد و این کلیدی است تا بسیاری از ترکیبهای نمادین را که در بناهای میترایی به آنها بر می خوریم به یکی از هفت درجه بپیوندیم و معنای راز آمیز آن را بازیابیم مجموعه ی آموزه های رازوری میترا در این نمادها نهفته است. از سوی دیگر امروز شرایط برای تصویرسازی آیین رازوری میترا نسبت به زمان كومون بسیار مناسب تر است متنهای کهن ایرانی بیش از پیش ترجمه و شناخته شده اند تا جایی که میتوان درباره ی زبانهای پیشین ایران با اطمینان بیشتری داوری کرد. به علاوه مواد باستان شناسی نیز بیش از دو برابر شده است؛ نگاه کنید به یافته های دورا - او روپوس (Duro-Europos) ، کاپوآ Capua) و مهرکده ای در نزدیکی سنت پریسکا (S. Priska) در رم مارتن ج و رمازرن (Marten J. Vermaseren) در اثر بزرگ خود (۱۹۶۰ - ۱۹۵۶ همه ی این بناها را گرد آورده است.

شاهان ایرانی سرنگون شده بودند؛ اما اشرافیت که خود را با سیاست روز اسکندر منطبق ساخته بود هم چنان رهبری را بر عهده داشت. نمونه ی چنین خصوصیتی ساتراپ آتریات است که به موقع به اسکندر رو کرد و فرمانروایی مناطقی را که پس از او آترپاتن ) آذربایجان کنونی نامیده شد در دست گرفت. این اشرافیت میترا را می ستودند خدایی که به نظام حکمرانی بر افراد نظم میبخشید. اگر میترا هیچ معنایی برای آنها نداشت سران قلعه ها موقعیت ممتاز خود را وا می نهادند. در دوران هلنی در مناطق مرزی میان پارسها و از پی آنها - پارت ها و سرزمین هایی که به چنگ یونانی ها افتاده بود مانند سوریه و بیشتر مناطق ساحلی آسیای صغیر بسیاری از شاهان و شاهزادگان برآمدند و از میان رفتند بیشتر شاهانی که تا اندازه ای اهمیت یافتند خود را از شجره ی هخامنشیان میدانستند و میترا را نیز به عنوان خدای شاهنشاهی خود ستایش میکردند. البته روایات درباره ی مناطق مختلف آن قدر کم است که نمی توانیم چیز زیادی در باب آنها بگوییم.