کتاب حیوانات مسلح

«حیوانات مسلح» عنوان کتابی است نوشته ی داگلاس جی. املن، که با زیرعنوانِ تکامل سلاح و شیوه های نبرد در انسان ها و حیوانات به چاپ رسیده است. نویسنده می گوید: تا جایی که به یاد می آورم، سلاح های بزرگ همیشه برایم جالب بوده اند و این موضوع با توجه به اینکه به دودمان کهنی از کویکرها تعلق دارم، تا اندازه ای عجیب است. در گردش های علمی به موزه ی تاریخ طبیعی، پرنده ها و گورخرها برایم جذاب نبودند؛ در عوض ماستودون ها با عاج های بلند به هم تابیده یا تریسراتوپس با شاخ های ۵/۱ متری اش توجهم را جلب می کردند. در هر اتاق، گونه ی دیگری با برآمدگی عجیب سرش یا بین شانه هایش یا انتهای دمش دیده می شد. شاخ های موس فرانسوی حدود ۶/۳ متر بود و آرسینوتر شاخ هایی به بلندی ۸/۱ متر داشت که پهنای ریشه اش دست کم سی سانتی متر بود. نمی توانستم این موجودات را نادیده بگیرم. چرا سلاح هایشان تا این حد بزرگ است؟ وقتی بزرگ تر شدم و از زیست شناسی بیشتر آموختم، فهمیدم بزرگی ارتباط چندانی با اندازه ی مطلق ندارد. بزرگی سلاح ها نسبی است. بعضی از بزرگ ترین ساختارها را موجودات کوچک حمل می کنند. نمونه های عجیب بی شماری از جانوران سنجاق شده و خشک شده در قفسه های بایگانی موزه ها پنهان است: برای مثال، سوسک هایی با پاهای جلویی خیلی بلند که به ناچار و به شکل عجیبی کنار جانور جمع می شوند تا کلاهک روی غلافِ بال مانندشان بسته شود یا شاخ های بزرگ حیوانات که باید از پهلو در قفسه قرار بگیرند. بسیاری از گونه ها به قدری کوچک اند که سلاح هایشان تنها با میکروسکوپ دیده می شود: برای مثال، عاج های بلند و به هم تابیده ای که از صورت زنبور بی عسل افریقای غربی بیرون زده اند یا شاخک های پهن و منشعبی که صورت مگس ها را مزین کرده اند. تصمیم گرفتم کارم را با مطالعه ی سلاح های بزرگ آغاز کنم، بنابراین تا حد امکان به سراغ عجیب ترین و خارق العاده ترین حیوانات رفتم. از طرفی، تمایل داشتم تحقیقاتم مرا به جایی خارق العاده هدایت کند. در این مورد، منظورم مناطق استوایی بود ، بنابراین تحقیقاتم را محدود کردم. تحقیق روی حیوانات نیازمند آن است که آن ها به راحتی و به تعداد زیاد در دسترس باشند، به آسانی در حیات وحش قابل مشاهده باشند و در شرایط اسارت به راحتی پرورش یابند. ازقضا، جانوری که به بهترین شکل با این شرایط تناسب دارد، سوسک سرگین است. ابتدا با این قضیه مخالف بودم. به هر حال، سوسک سرگین جلوه ی گوزن شمالی و موس را نداشت و از سرگین تغذیه می کرد. از سوی دیگر وقتی با افراد ناآشنا با حوزه ی زیست شناسی از کارهایم صحبت می کردم، سوسک سرگین موضوع جذابی نبود. این موضوع درباره ی پدر همسرم که سرهنگ بازنشسته ی نیروی هوایی امریکاست نیز صحت دارد. هیچ وقت روزی را فراموش نمی کنم که این خبر بد را به او دادم که می خواهم دخترش را با خودم به یک ایستگاه تحقیقاتی دورافتاده در میان جنگل های انبوه استوایی ببرم تا بتوانم سوسک های سرگین را بررسی کنم. امروزه پس از گذشت دو دهه، درست به اندازه ی سال اولی که در استوا بودم، از سلاح های سوسک متحیرم. داستان این سوسک ها را تا افریقا، استرالیا و سرتاسر امریکای مرکزی و جنوبی دنبال کردم. در حال حاضر، این امکان را نیز دارم که از موضوع سوسک ها فاصله بگیرم و یافته های فراوان زیست شناسان درباره ی سلاح های بزرگ را در هم آمیزم. از مگس گوزن و خرچنگ کاونده تا فیل ها و گوزن های شمالی. در این کتاب، به بیان این مسائل خواهم پرداخت و در مجموع اولین بار است که داستان عجیب ترین موجودات طبیعت از این زاویه نوشته می شود. هنگام مطالعه ی سرگذشت این موجودات، مشخص شد گونه ی دیگری نیز به این مجموعه تعلق دارد: انسان. هر چه بیشتر به دنبال جنبه های مشترک گشتم -یعنی زمینه های مشترک بین گونه های متفاوت حیوانی- بیشتر معلوم شد که این جنبه ها درباره ی سلاح های ما نیز کاربرد دارد. در نهایت، موضوع کتاب از سلاح های حیوانات به کتابی درباره ی تمام سلاح های بزرگ تغییر کرد. آثار مرتبط با گذشته ی بشر را دقیق تر مطالعه کردم تا شرایط و محیط شکل گیری پیچیده ترین سلاح های انسان ها را بفهمم. در کمال شگفتی دریافتم این شرایط شبیه یکدیگرند و فهمیدم نمی توانم داستان یکی را بدون بازگو کردن داستان دیگری بیان کنم. با بررسی بیشتر موضوع متوجه شدم از آنجا که زیست شناسی سلاح های حیوانات و سلاح های ما در هم تنیده اند، به یک موضوع واحد و جدایی ناپذیر تبدیل می شوند. این کتاب درباره ی سلاح های بزرگ است.