کتاب حافظ نامه 220958

کتاب حافظ نامه اثر بهاء الدین خسروشاهی نشر علمی و فرهنگی منتشر شده است

«دیوان حافظ» کتابی است که هر ایرانی در عمرش حد اقل یک بار آن را در دست گرفته است، خواه اهل کتاب ومطالعه باشد خواه نباشد. چه طرفدار شعر و غزل باشد، چه مشام جانش به طراوت شعر تر نشده باشد. کتابی که در دوره نوجوانی با حال و هوای خاص آن سنین در پی غزل ها و عاشقی هایش می رویم و در سایر دوران زندگی، اگر فال و عشق مبتدی را از سر به در کرده باشیم، با حال و هوای عرفانی، آن را می گشاییم و تورق می کنیم.
اما درک صحیح اشعار حافظ، غالباً آسان نیست؛ گاهی کلمه ای را نمی فهمیم و گاهی مصرعی را. گاه معنی بیت را به درستی درک نمی کنیم و گاه اندیشه پنهان در پس پشت مفاهیم را درنمی یابیم.بر کتاب سترگ دیوان حافظ تا به حال شروح و نقدهای فراوان نوشته شده است تا آنجا که فقط یک کتاب، به فهرست کتب و مقالات نوشته شده درباره این کتاب اختصاص یافته است. یک از شرح های مفید بر دیوان حافظ، «حافظ نامه» است که در میان همه شروح و تفاسیر، بیش از بقیه مناسب با سلیقه همه کسانی است در پی دانستن اندیشه های این شاعر بزرگ هستند.حافظ نامه کتابی بسیار مفید برای درک مفهوم اشعار و اندیشه های خواجه حافظ است. این کتاب مشتمل بر شرح و تفسیر بیش از نیمی از غزل های دیوان است. اگرچه کتاب حاضر شامل شرح همه غزل ها نیست، خوانندگان را از رفتن در پی شرح سایر ابیات و غزل ها بی نیاز می کند.این کتاب به شیوه فرهنگ نامه ای تنظیم شده است و آن عبارت است از شرح کلمه، بیت، تاریخ، اندیشه، عبارت یا اصطلاحی خاص که ممکن است در چندین مورد از ابیات و غزل ها با آن رو به رو شویم. چنین مواردی که تکرار شده اند در این کتاب به صورت ارجاع آورده شده است؛ یعنی مثلاً اندیشه یا اصطلاحی خاص در شرح غزل بیستم توضیح داده شده و همان اندیشه یا اصطلاح که در غزل هشتاد و پنجم نیز تکرار شده است، در این شرح، به غزل بیستم ارجاع داده شده است.خواننده در این روش به جای مشاهده مکرر یک مطلب، به سراغ قسمت های قبلی می رود. امتیاز این شیوه بر آن است که ابیات یا غزل هایی با عبارات، اصطلاحات و مفاهیم مشترک و مرتبط با یکدیگر نیز بر خواننده مکشوف خواهد شد.علاوه بر مطالب بسیار سودمند در شرح و تفسیر غزل ها در ابتدا و انتهای کتاب نیز گفتارهایی بسیار سودمند وجود دارد. گفتارهای ابتدای کتاب، شامل مقدمه ای بسیار کوتاه و مفید درباره شخصیت حافظ و نحوه پدید آمدن حافظ نامه و آنگاه مقدمه ای مختصر اما استادانه در موضوعات زیر است:1) اسطوره سازی حافظ2) رند و رندی حافظ3) فضل و فرهنگ و مقام علمی حافظ4) عرفان و اخلاق حافظ5) حافظ اندیشه مند است و در شعرش فلسفه می ورزد6) حافظ مصلح اجتماعی است7) سخن وری و صنعت گری حافظ8) انقلاب حافظ در غزل9) حافظ و موسیقی10) تأویل پذیری شعر حافظ11) طنز و طرب ناکی حافظ12) حافظ، هم مضمون گراست، هم معنی گراسپس در همین مقدمه، تأثیر شاعران پیشین در شعر و اندیشه حافظ بررسی شده است.در پایان کتاب، علاوه بر شیوه محققانه که همانا جای گیری فهرست های اعلام، آیات و احادیث و کلمات شرح شده و… است، سه مستدرک وجود دارد که شامل سخنان و انتقادات صاحب نظران و دانشمندان حافظ پژوه بر حافظ نامه یا ابیات و اندیشه های شرح داده شده در آن است.این کتاب، علاوه بر این که یکی از کتب مهم بالینی هر ادبیات پژوهی است، کتابی مفید برای مبتدیان حافظ خوان و علاقه مندان به شعر و غزل حافظ خواهد بود.