«داستان پداگوژیکی»، عنوان کتابی است نوشته ی آنتون ماکارنکو که نشر گل آذین آن را با ترجمه ی مستقیم از زبان روسی به چاپ رسانده است. این کتاب داستان زندگی آموزگار و کارشناس برجسته ی علوم تربیتی شوروی، آنتون سیمینوویچ ماکارنکو است. صفت پداگوژیکی از ریشه ی واژه ی pedagogy به معنای هرآنچه مربوط به آموزش و تربیت است، گرفته شده است. بدین ترتیب این کتاب داستان و سرگذشت واقعی کودکان عصیانگر و بزهکاری است که در پرتو آموزش های آموزگاری دلسوز به انسان هایی شاد و پرانرژی با حس مسئولیت و وظیفه شناسی تبدیل شدند. بعد از سال های سخت جنگ جهانی اول و جنگ داخلی که پس از انقلاب اکتبر سال ۱۹۱۷ در شوروی به وقوع پیوست، کشور نوپای اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی فقط با ویرانی، فقر و گرسنگی دست وپنجه نرم نمی کرد؛ خیل انبوهی از کودکان بی سرپرست که پدر یا مادر و یا هر دو را از دست داده بودند، در سراسر کشور سرگردان بودند و از راه دزدی و خلافکاری شکم خود را سیر می کردند. آمار دقیقی از تعداد این کودکان در دست نیست، اما عده ای تعداد آن ها را در سال ۱۹۲۱ چهار و نیم میلیون نفر دانسته اند و عده ای نیز معتقدند که تعداد آن ها در سال ۱۹۲۲ به هفت میلیون نفر می رسیده است. به هر تقدیر، تعداد بی شمار کودکان ولگرد مسئولان را بر آن داشت که مراکز متعددی برای سرپرستی، آموزش و تربیتشان دایر کنند و بعد از جمع آوری این کودکان به کمک پلیس و نهادهای امنیتی آن ها را به مراکز مربوطه بسپارند. آمار نشان از این دارد که در سال ۱۹۲۵، تعداد ۲۸۰ یتیم خانه، ۴۲۰ کمون کار و ۸۸۰ شهرک مخصوص اسکان کودکان بی سرپرست در کشور وجود داشت. در شرایطی که فقر، گرسنگی و سرمای بی امان مجالی برای کار تربیتی باقی نمی گذاشت و تقریباً بدون هیچ امکاناتی، سرپرستی یکی از این اردوگاه های کار کودکان و نوجوانان بر عهده ی آنتون ماکارنکو گذاشته شد. آنچه در این اثر آمده است داستان واقعیِ غم و شادی بچه های بی پناه و گرسنه ای است که گام به گام به سوی بالندگی پیش رفتند و همین واقعی و مستند بودن وقایع کتاب و نیز دغدغه ی حل مشکلات کودکان و نوجوانان -که در طول تاریخ همواره وجود داشته و خواهد داشت- است که خوانندگان بسیاری را تا به امروز مجذوب خود کرده است. داستان پداگوژیکی نخستین بار در زمان اقتدار استالین به چاپ رسید؛ اما از آنجایی که ماکارنکو در بخش هایی از کتاب از سیاست های آموزشی سیستم کمونیستی انتقاد کرده بود و از کارشکنی های پشت میزنشین های فرصت طلب که فقط درصدد دوختن کلاهی از نمد انقلاب برای خود بودند، سخن گفته بود، طبیعتاً کتاب با حذفیات بسیار زیادی روبه رو شد. چاپ نسخه ی بدون سانسور این اثر، به همت گردآورنده ی نسخه ی حاضر، سوتلانا نِوِسکایا و دستیارانش در سال ۲۰۰۳ میسر شد. وی به منظور جلب توجه خواننده، قسمت هایی را که در چاپ های نخست کتاب حذف شده بودند، در نسخه ی کامل با حروف کج مشخص کرد. (در متن ترجمه شده ی فارسی نیز این قسمت ها با حروف پررنگ چاپ شده اند.) قسمت حذف شده گاه یک یا چند واژه یا عبارت است و در موارد بسیاری چندین صفحه را دربرمی گیرد که اغلب به انتقادات ماکارنکو از سیاست آموزشی و تربیتی سیستم کمونیستی مربوط می شود. در مواردی نیز احتمالاً هدف، زیباسازی متن یا جلوگیری از درازگویی بوده است. امروز که بیش از هشت دهه از نخستین چاپ این اثر می گذرد، هنوز تجربیات ماکارنکو در امر آموزش و تربیتِ کودکان و نوجوانان، به ویژه بزهکاران خردسال و نوجوان، سرمشق کارشناسان علوم تربیتی است. به همین علت است که اثر حاضر به دفعات تجدید چاپ شده و در اختیار علاقه مندان حوزه ی تعلیم و تربیت در سراسر دنیا قرار گرفته است. داستان پداگوژیکی تحت عناوین گوناگون، به صورت کامل یا کوتاه شده، به هجده زبان در جمهوری های مختلف شوروی و سی وشش زبان در سایر کشورهای دنیا ترجمه شده است و در همه جا با استقبال خوانندگان، منتقدان، روان شناسان و کارشناسان علوم تربیتی روبه رو شده است.