گام نخست در باستان شناسی دوره ساسانی، آشنایی با ویژگی های مواد فرهنگی و توجه به بستر کشف و پیدایش آثار آن دوره است. در این میان، فرایندهای تاریخی که به خلق آثار فرهنگی منجر شده اند، نقش اساسی ایفا می کنند. لذا در باستان شناسی دوره ساسانی، زمینه های تاریخی، ویژگی های هنری و سیر تحول و تطور آثار فرهنگی، سه عامل بنیادی به شمار می روند. در این کتاب، با تکیه بر سه عامل فوق سعی شده است هنر و باستان شناسی ایران در دوره ساسانی بحث و بررسی شود. با وجود این، به فراخور ذائقه و سلیقه مخاطبان - که عمدتاً دانشجویان و پژوهشگران حوزه باستان شناسی هستند - بر آثار، بناها و محوطه هایی که حائز الگوهای هنری-فرهنگی ساسانی هستند، تأکید شده است. بر این اساس، آفرینش های هنری و معماری، از اندکی پیش از جلوس اردشیر بابکان تا کمی پس از سقوط ساسانیان و در زمان حکومت ایشان در تبعید مورد توجه قرار گرفته اند.