کتاب حاضر از سال ۱۳۵۷ تاکنون به دفعات مکرر به طبع رسیده است. در این طبع علاوه بر تصرفاتی که در متن به عمل آمده و افزایش ها و پیرایشهایی که در مواضعی از آن صورت گرفته است، چهار مقاله نیز به انتهای کتاب افزوده شده که همه با موضوع اصلی کتاب ربط وثیق دارند و به بسط و تفصیل و تکمیل اندیشه های اساسی آن کمک میکنند. مقاله نخست توضیح می دهد که علم راستین در نگاه اسلام کدام است و چه کسی را در این مکتب عالم میشناسند و کدام ویژگی هاست که اگر نباشند، همه این علوم و صور بازیچه هایی بیش نخواهند بود. در مقالات بعدی، سه فیلسوف علم شناس غربی پوپر، وایتهد، دوئم از مفهوم دقیق تفسیر علمی از رابطه علم و فلسفه و از ارتباط فیزیک و متافیزیک سخن میگویند اندیشه های اینان راه را بر تأملات بعدی خواننده تیز هوش خواهد گشود و افق های تازه ای را در پهنه فلسفه علم بر او آشکار خواهد کرد.

مجموعه هستی تعلق دارد و احکام وجود را بازشناسی می کند، هر جا پای هستی باز شود، و وجود هر جامه و قالبی به خود برگیرد، و به هر صورتی تجلی کند خالق) یا مخلوق علت یا معلول، طبیعی یا ماوراء طبیعی، حادث یا قدیم، انسان یا جماد، فرشته یا حیوان، زمان، مکان، بسیط، مرکب، بالقوه، بالفعل، ثابت، متغیر ... ما بعد الطبیعه را در آنجا سخنی و حکمی هست. سخن بو علی سینا در شفا در این مورد بسیار روشنگر است و می گوید به این معرفت هم دانش ما قبل الطبیعه میتوان گفت و هم ما بعد الطبیعه ما قبل الطبيعه است به خاطر اینکه به هستی تعلق میگیرد، وقتی آزاد از قید طبیعی و ماوراء طبیعی است. ما بعد الطبیعه است به خاطر اینکه، دانش آموز برای شناختن جهان ابتدا از شناخت طبیعت آغاز میکند و پس از آمادگی ذهن و آشنایی با هستی های طبیعی به شناخت هستی عریان می پردازد. ما قبل الطبیعه است از لحاظ ذات و معنا و مرتبه قبل در اینجا به معنای تقدم زمانی نیست بلکه به معنای تقدم مرتبه ای است و مابعدالطبیعه است از لحاظ آموزشها و فراگیری های ما از این رو در مورد همین جهان محسوس و طبیعی و درباره هر پدیده مادی دو گونه توصیف و تفسیر میتوان داشت یکی توصیفی علمی و دیگری توصیفی متافیزیکی توصیف علمی به خصوصیات پدیده در داخل مرزهای خاص آن پدیده می پردازد در حالی که توصیف متافیزیکی به توصیف و تفسیر همان پدیده، از نظر جایگاه آن در مجموع هستی و از نظر اینکه در آن پدیده خاص بر وجود چه می گذرد دست می زند.