در کتاب حاضر، نویسنده با انجام تقسیماتی در شخصیت یک انسان، نام گذاری هر کدام از آن ها و شرایط بروز هر یک، سعی در شبیه سازی اصولی که فرد با رعایت آن اصول قادر خواهد بود در هر محیطی به صورت آگاهانه رفتار مناسبی را از خود بروز دهد. این تقسیمات عبارت اند از: والد، کودک و بالغ. علاوه بر این از سه لغت مهم در این کتاب استفاده شده است که دارای معانی خاص خود هستند. این سه لغت نیز عبارت اند از خوب، بد و بازی. درواقع نگارنده کتاب سعی در یافتن پاسخی نموده است که سؤال اصلی آن این است که مغز و فکر انسان چگونه کار می کند.

آیا اگر انسان بخواهد واقعاً می تواند تغییر کند و اگر بتواند، آیا این تغییرات او، محصول شرطی سازی گذشته هستند؟ آیا انسان دارای اراده است؟ یکی از مشکلات جدی که پیروان فروید با آن مواجه هستند مشکل جبرگرایی در برابر آزادی است. فروید و بیشتر رفتارگرایان باور داشتند که پدیده های علت و معلولی که در سراسر جهان مشاهده می شوند، در مورد انسان ها نیز صادق هستند و اینکه هر آنچه امروز روی می دهد می تواند به لحاظ نظری به واسطه آنچه در گذشته اتفاق افتاده درک شود. اگر امروز مردی دیگری را به قتل برساند، ما که به رویکرد فرویدی عادت داریم به گذشته نگاه می کنیم تا دلیل آن را پیدا کنیم. فرض بر این است که باید علت یا عللی وجود داشته باشد و این علت یا علل از جایی در گذشته نشأت می گیرد. جبرگرایی مطلق بر این عقیده است که رفتار انسان آزاد نیست و تنها محصولی از گذشته اوست. نتیجه اجتناب ناپذیر چنین عقیده ای آن است که – انسان مسئول آنچه که می کند نیست و اینکه در واقع اراده آزاد ندارد. درگیری های فلسفی در این مورد عملاً در دادگاه ها دیده می شود. حکم قضایی می گوید که انسان مسئول است. حکم جبرگرایانه ای که زیربنای بسیاری از مدارک و شواهد روان پزشکی است می گوید که انسان به موجب رویدادهایی که در گذشته او رخ داده اند مسئول نیست. ما نمی توانیم واقعیت علت و معلول را انکار کنیم. اگر به یک توپ بیلیارد ضربه بزنیم و آن هم به چند توپ دیگر برخورد کند که آن ها نیز به نوبه خود به توپ های دیگری برخورد کنند، باید این نمود توالی زنجیره ای از علت و معلول ها را بپذیریم. اصل وحدت گرایی می گوید: قوانین واحدی در تمام طبیعت عمل می کنند. با این حال، تاریخ نشان می دهد درحالی که توپ های بیلیارد به چیزی بیش از آنچه هستند، یعنی گرفتاران درام علت و معلولی تبدیل نشده اند، انسان ها به چیزی بیش از آنچه بودند تغییر یافته اند. شواهد تکامل – و تجربه شخصی – ما را متقاعد می کند که انسان از پیشینیان خود فراتر رفته است. ویل دورانت در مورد فیلسوف فرانسوی قرن نوزدهم، هانری برگسون، که به صورتی خستگی ناپذیر مسئله ی جبر را به پوچی پیوند می زد، این گونه نظر داده است: «در نهایت، آیا جبر قابل فهم تر از اراده ی آزاد است؟ اگر لحظه ی حاضر، حاوی هیچ گزینه ی زنده و خلاقی نباشد و کاملاً و به لحاظ مکانیکی محصول ماده و حرکت لحظه ی قبل باشد، پس آن لحظه صرفاً اثر مکانیکی لحظه ی پیش از خودش بوده و آن لحظه ی قبل نیز به همین منوال نسبت به لحظه ی پیش از خود … و به همین ترتیب، تا زمانی که به لحظه ی اولیه به عنوان علت کلی تمام رویدادهای بعدی برسیم؛ این یعنی علت اصلی هر خط از نمایشنامه های شکسپیر و همه درد و رنجی که روح او را می آزرد؛ چیزی که باعث شد هر بند و هر عبارت خطابه های حزن انگیز هملت و اتللو، مکبث و شاه لیر، به دور از فواصل آسمانی و اعصار بی پایان، به واسطه ی ساختار و محتوا و به خاطر آن لحظه افسانه ای نوشته شود. چقدر زودباوری و ساده لوحی در این برداشت وجود دارد …» اینجا امکان کافی برای سرکشی وجود دارد و اگر برگسون آن قدر سریع به شهرت رسید به خاطر آن بود که شهامت شک کردن به آنچه همه ی مرددین با ایمان تمام به آن معتقد بودند را داشت.