کتاب حد و مرزهای هنر

در کتاب پیش رو، تودوروف در دو مقاله، رابطه پیچیده میان هنر، سیاست و هنر اخلاق می پردازد. در مقاله اول، هنرمندان و دیکتاتورها، او نسبت تنگاتنگ میان هنر آوانگارد و سیاست های رادیکال را در روسیه انقلابی بررسی می کند. او بخشی از وجه اشتراک دیکتاتورها و هنرمندان آواکارت را در افراط گر…

هیتلر در پی انتخابات سال ۱۹۳۲ در آلمان قدرت گرفت. حدوداً همان زمان، ژوزف استالین که بر رقبای خود در حزب کمونیست پیروز شده و قانون مطلقه ی خود را تثبیت کرده بود، بخشی از توجه خود را به هنر در اتحاد جماهیر شوروی معطوف کرد. تا آن زمان، محافل متنوعی با یکدیگر برای حق معرفیِ انقلاب کمونیستی رقابت می کردند. استالین با جایگزین کردن سازمان های بی شمار با یک سازمان واحد به تمام درگیری ها خاتمه داد، یعنی با اتحادیه ی متمرکز اشتراکی بر اساس تخصص: مانند اتحادیه ی نویسندگان، اتحادیه ی نقاشان و غیره. این زمانی بود که اصطلاح رئالیسم سوسیالیستی ساخته و برای تعریف راه هنر شوروی اتخاذ شد. این خطر به وضوح وجود دارد که دو طرف این معادله با هم برابر نباشند، زیرا رئالیسم به نسبت میان واقعیت و بازنمایی و در نتیجه، تعلقش به مقوله ی حقیقت ارجاع می دهد، درحالی که سوسیالیسم در پی تعریف و طرح ریزی یک ایدئال است و در نتیجه، ظرفیت اثر را برای ارتقای خیر مد منظر قرار می دهد. چه می شود اگر حقیقت و خیر-آنچه هست و آنچه باید باشد- نتوانند دوستانه با هم متحد شوند؟ چه می شود اگر واقع نگری به جانب داری از سوسیالیسم منجر نشود؟ استالین که از گفت وگو با نویسندگان درباره ی چنین موضوعاتی لذت می برد، افتراق میان این دو به ذهنش خطور نکرد. او اعلام کرد که اگر نویسنده ای صادقانه حقیقت زندگی را منعکس کند، به چیزی جز مارکسیسم نمی تواند برسد. دلیلِ این اتفاق نظرِ خدشه ناپذیر را ایدئولوژیست حزب، آندری ژادانوف، در سخنرانی برای اولین کنگره ی نویسندگان شوروی (۱۹۳۴) تصریح کرد. او استدلال کرد که سوسیالیسم آینده ی شوروی است و این آینده در بذرهای حال جای گرفته است. پس بسیار محتمل است که بازشماریِ واقع گرایانه ی آنچه نویسندگان در اطراف خود می بینند، الزاماً آینده ی سوسیالیستی را رقم بزند. ادبیات شوروی باید بیاموزد که چگونه قهرمانان را تصویر کند و افکار خود را به آینده معطوف سازد. این آرمان شهر نخواهد بود، زیرا آینده ی جامعه ی ما پیشاپیش با تلاشِ برنامه ریزی شده ی خودآگاه فراهم شده است. آیا این آینده چنان مطمئن بود که می توانستند درباره اش مانند حال صحبت کنند؟ برای ژادانوف چنین بود، چون باور داشت که زمان نمی تواند تصادفاً پیش برود. زمان نه تنها از قوانین تاریخی، بلکه همچنین از اراده ی حزب (همان طور که در برنامه ها صورت بندی شده بود) پیروی می کرد و در نتیجه، کاملاً قابل پیش بینی بود.