کتاب صد روز آخر

«صد روز آخر» کتابی است به قلم محمود طلوعی پیرامون اسراری از وقایع روزهای سرنوشت سازی که به سقوط دودمان پهلوی انجامید. طی سال های گذشته، صدها کتاب در داخل و خارج ایران درباره ی انقلابی که به سقوط نظام ۲۵۰۰ ساله ی شاهنشاهی در ایران انجامید و دگرگونی عظیمی در اوضاع خاورمیانه و جهان پدید آورد نوشته شده است، ولی هنوز ناگفته های بسیاری درباره ی علل و عوامل و اسرار پشت پرده ی این انقلاب باقی مانده و هرچه زمان می گذرد اسرار و گوشه های مکتوم تازه ای از سیر وقایعی که به سرنگونی نظام سلطنتی در ایران انجامید، از زبان و قلم دست اندرکاران آن، یا کسانی که هریک به نحوی در جریان بخشی از این رویداد بزرگ تاریخی بوده اند فاش می گردد. محمود طلوعی می گوید: «تعداد کتاب هایی که طی دهه های گذشته درباره ی انقلاب ایران و پیامدهای آن به زبان های مختلف در خارج انتشار یافته در تحقیقی که در سفری به خارج از کشور به عمل آوردم، از مرز دویست گذشته، درحالی که در داخل ایران تعداد کتاب هایی که به قلم نویسندگان و پژوهشگران ایرانی درباره ی علل و عوامل انقلاب و پیامدهای آن نوشته شده از انگشتان دو دست تجاوز نمی کند و بقیه ترجمه از منابع خارجی است.» نویسنده در سال ۱۳۷۰، نخستین اثر تحقیقی درباره ی انقلاب ایران را با عنوان «داستان انقلاب» منتشر نموده و قبل از آن نیز پنج اثر از نویسندگان خارجی را، که هریک به نحوی در جریان انقلاب ایران بوده اند، منتشر کرده است. کتابِ «صد روز آخر» پژوهشی درباره ی وقایع صد روز سرنوشت ساز آخر انقلاب ایران است که کلیات آن در آثار پیشین نویسنده مورد بحث قرار گرفته و آنچه در این کتاب آمده، جزئیات وقایع این صد روز سرنوشت ساز با نکات تازه و ناگفته ای ا ست که طی سال های اخیر بر اطلاعات نویسنده درباره ی حوادث این دوران افزوده شده است. البته نقل قول از نویسندگان خارجی یا کسانی که هریک به نحوی در جریان حوادث روزهای واپسین رژیم گذشته بوده اند به معنای تأیید گفته ها و نوشته های آن ها از طرف نویسنده نیست. برای مثال، ژیسکار دستن، رئیس جمهوری سابق فرانسه که مدعی است در جریان بعضی وقایع پشت پرده ی انقلاب ایران بوده و در کنفرانس معروف گوادلوپ نیز نقش کارگردانی داشته است، اخیراً در گفت وگو با یک روزنامه نگار ایرانی مطالبی را عنوان کرده که با آنچه قبلاً در کتاب خاطراتش نوشته بود تناقضاتی دارد. در این کتاب، متن نوشته ی او در کتاب خاطراتش نقل شده که بخشی از آن با نوشته های کارتر، رئیس جمهوری سابق امریکا، درباره ی جریان کنفرانس گوادلوپ مغایرت دارد. ژیسکار دستن مدعی است که لزوم برکناری شاه و خروج او را از صحنه ی سیاست ایران را نخستین بار کارتر در کنفرانس گوادلوپ عنوان کرد و بر این مورد اصرار ورزید، درحالی که کارتر می گوید ژیسکار دستن قبل از دیگران این موضوع را عنوان کرده و از پافشاری در برکناری شاه قصد بهره برداری سیاسی داشته است. نکته ی جالب توجه این است که نماینده ی ژیسکار دستن، بعد از پایان کنفرانس گوادلوپ در نوفل لوشاتو، به حضور آیت الله خمینی رسیده و درباره ی موضع فرانسه به طرفداری از انقلاب ایران و لزوم خروج شاه از صحنه در کنفرانس گوادلوپ داد سخن می دهد که آیت الله خمینی نیز از سیاست فرانسه سپاسگزاری می نماید که مبین کذب ادعای ژیسکار دستن در مصاحبه ی اخیر وی با یک روزنامه نگار ایرانی است. نوشته های سفیران سابق امریکا و انگلیس در ایران و شرح مباحثات آن ها با شاه نیز باید با قید احتیاط تلقی شود، زیرا خاطرات هر دو سفیر بعد از مرگ شاه منتشر شده و شاهدی بر صحت و سقم ادعاهای آن ها وجود ندارد. همچنین کسانی که بعد از مرگ شاه مطالبی را از قول وی عنوان می کنند، معلوم نیست در ادعاهای خود کاملاً صادق باشند. از منابع خارجی که در تدوین مطالب این کتاب مورد استناد قرار گرفته، کتاب All Fall down یا «همه چیز فرو می ریزد»، نوشته ی گاری سیک، مسئول بخش ایران در شورای امنیت ملی امریکا در زمان انقلاب است که به گمان نویسنده، معتبرترین اثری است که درباره ی انقلاب ایران در خارج انتشار یافته، زیرا نویسنده ی آن برخلاف مقامات مسئول دیگر وقت امریکا، از کارتر، رئیس جمهوری وقت امریکا، گرفته تا ونس (وزیر خارجه) و برژینسکی (مشاور امنیت ملی کارتر) و سولیوان (آخرین سفیر امریکا در ایران) موضع گیری نکرده و به دفاع از خود نپرداخته است. گاری سیک که به مناسبت سِمت خود در حکومت کارتر اطلاعات دقیق و دست اولی درباره ی مسائل ایران ارائه می دهد، بعد از کناره گیری از کار دولت هم به عنوان یکی از کارشناسان برجسته ی مسائل ایران شهرت یافته و در مقالات و سخنرانی های خود، نظریات واقع بینانه ای درباره ی مسائل ایران ارائه می دهد. شرح وقایع صد روز آخر سلطنت شاه در این کتاب، بیشتر جنبه ی تحلیلی دارد. همچنین علاوه بر روزشمار، متن بعضی از سخنرانی ها و پیام های مهم و همچنین نوشته ها و مصاحبه هایی که زوایای تاریک وقایع صد روز آخر انقلاب را روشن می کند نقل شده است.