کارگری، سازمان دانشجویی و انجمنهای دهقانی، مانع ایجاد فضای خفقان آوری مانند دوره رضا شاه شد. در نتیجه مبارزات اجتماعی در زمینه های سیاسی و مطالبات دهقانی و کارگری و آزادی بیان و قلم تا بهمن ۱۳۲۷ با فراز و نشیب هایی جریان داشت. تلاش و مبارزه با استبداد، با مبارزات ضد استعماری ملت ایران برای استیفای حقوق ملت از شرکت غاصب نفت جنوب توام گردید و حتی یک روز مبارزه برای تغییر روابط ظالمانه ارباب رعیتی تعطیل نشد.

پس از جنبش دهقانی آذربایجان و تقسیم اراضی در دولت محلی و ایالتی آذربایجان در سال های ۲۵-۱۳۲۴، حکومت ملی دکتر مصدق رسماً بیگاری و سیورسات را لغو و ممنوع کرد و از سهم مالکانه در مجموع ۲۰ درصد به نفع زارع و روستا کسر شد که مسکنی بیش نبود. اما مبارزه دهقانان با سیستم ارباب رعیتی و بهره مالکانه روز به روز آگاهانه تر شد و آنها نه به تهدید ژاندارم و مباشر وقعی نهادند و نه به موعظه واعظ و حدیث «الناس مسلطون على اموالهم، و گفتار واعظان در حدیث عذاب و گناه غصب سهم مالک و باطل بودن نماز بر اراضی ای که در آن سهم مالک پرداخت نشود. آن زمان در ماه های محرم و صفر واعظانی به دعوت بورژو اسملاکان به شهرها و قصبه ها میرفتند. هیچ یک از منابر وعظ آنان خالی از اندرز و هشدار به دهقانان نبود که از مال حرام و غصب اجتناب کنند. تذکر این واقعیت ضروری است که اسلام ماهیتاً ضد ظلم و ظالم است و با مالکیتی که منشأ آن از کار نباشد، موافق نیست و آنگونه واعظان به قولی وعاظ السلاطین» بودند.