به نام خدا

میرزا محمد علی صائب تبریزی بزرگترین غزلسرای قرن یازدهم هجری و یکی از نامدارترین شاعران سراسر تاریخ ادبیات فارسی، در حدود ۱۰۰۰ هجری یا یکی سال بعد از آن در تبریز زاده شد. پدر او میرزاعبد الرحيم تاجری معتبر بود خانواده صائب جزو هزار خانواری بودند که به فرمان شاه عباس از تبریز به اصفهان کوچ کردند و در محله عباس آباد سکنی گزیدند. صائب در اصفهان به آموختن علوم عصر پرداخت و در جوانی به حج رفت و به زیارت مشهد مقدس نیز نایل آمد.

در آن روزگار هندوستان برای ایرانیان جاذبه ای خاص داشت. بنیان فرمانروایی امپراتوران گورکانی هند با كمك سلاطين صفوى بود و امرای ایرانی نیز و بیش در اداره امور آن کشور دست داشتند. پادشاهان هند به فرهنگ و هنر ایران عشق می ورزیدند. مادر اکبر شاه اهل جام بود و همسران محبوب جهانگیر و شاه جهان ایرانی بودند. شاهان این سلسله و سلاطین محلی دکن، توجهی خاص به ادبا و فضلا و هنرمندان داشتند و آنان را به صلات گرانبها می نواختند.

صائب درسال 1034 راهی هند شد و چند سال با ظفرخان در کابل بسر برد. وی به نیابت از پدر خود خواجه ابوالحسن تربتی، حکومت آن صوبه را برعهده داشت. ظفرخان شعر می سرود و «احسن» تخلص می کرد. صائب از این حاکم ادب پرور ایرانی تبار محبت بسیار دید. قصایدی در مدح او دارد و در مقاطع بعضی از غزلهای خود از وی با احترام نام برده است. گرچه پس از بازگشت به وطن و بخصوص بعد از یافتن منصب ملك الشعرایی و کشمکشهای ایران و هند بر سرقندهار، اکثر آن ابیات را تغییر داده و یا حذف کرده است.