کتاب نگارستان گمشده نشر خط و طرح نویسنده بهارلو منتشر شد
دورة قاجار یکی از شگفت آورترین دوره های حیات هنری ایران به ویژه در عرصۀ نقاشی است. این دوره را هنرمندان و پژوهندگان تاریخ هنر، دورة فرنگی سازی و عصر پیکرنگاری درباری نام نهاده اند. آثار به جا مانده از این دوره، از منظر شیوة اجرا و همچنین درک مفهوم زیبایی، موجودیتی نوین به هنر ایران بخشیده است. اندیشه ای که از نظر صورت و مضمون و نیز نوآوری، در نهایت در عناصری چون پیکره ها و صورت های انسانی و عناوین متنوع دیگر نظیر منظره و طبیعت بی جان، تجلی می یابد. برای درک بهتر این زمان، باید با بررسی نقاشی های برجای مانده از آن دوران و با تحلیل آنها، به مفهوم دقیقی از زیبایی شناسی هنر اوایل قاجاریه پرداخت. یکی از مجموعه های با اهمیت در هنر قاجار، مجموعة ایمری است که به بهانة چاپ ترجمة کاتالوگ آن، در این مقاله به آن پرداخته خواهد شد. این مجموعه، خوشبختانه نزدیک به چهل سال پیش توسط دولت وقت ایران خریداری شد و آن گونه که ما می دانیم، اینک در موزة هنرهای زیبای سعدآباد نگهداری می شود. در همان زمان، کاتالوگی از نقاشی های موجود در این مجموعة خریداری شده توسط یکی از پژوهشگران خارجی منتشر شد که به نظر می رسد سفارش دولت وقت ایران بوده است؛ شامل اطلاعاتی نظیر تاریخچه ای مختصر از گردآورندگان و نحوة گردآوری و توصیف دقیقی از نقاشی ها. توصیف ها شامل معرفی اثر، نام نقاش، سال خلق اثر، ملاحظاتی دربارة اثر همچون پارگی ها یا بریدگی ها و در برخی موارد، منابعی که به معرفی آن اثر پرداخته و نمایشگاه هایی که از آنها برپاشده و در نهایت اندازة دقیق نقاشی است.کتاب حاضر مجموعه ای است شامل نه مقاله که به حوزۀ نقاشی و هنر عصر قاجار اختصاص دارد. هنرقاجار دارای ظرفیت های بالقوه بسیاری است که در جای خود به تحقیق و بینش و تخصصی نیاز دارد. در سال های گذشته، به خصوص دو سه دهۀ اخیر، پژوهشگران قدم به این عرصه گذاشته و هرکدام سهمی در معرفی و پیشبرد دامنۀ این هنر داشته اند. در این میان، نقش افرادی که از خارج کشور نظاره گر این جریان بوده و خود به نوعی دست اندرکار یا -به بیان درست تر- پیشگام و پیشاهنگ عرصۀ «قاجارپژوهشی» و هنر قاجار به شمار می آیند، کمتر از محققان و صاحب نظران داخلی نبوده است. لیلا سودآور دیبا، پژوهشگر هنر قاجار و هنر معاصر ایران، مدیر سابق «موزه نگارستان» تهران، مشاور هنری «موزه متروپولیتن» نیویورک و عضو هیئت امنای دانشنامۀ ایرانیکا، به عنوان یکی از این محققان سرشناس خارجی، صاحب تألیفات و نوشته هایی است که تاکنون شمار معدودی از آنها به فارسی برگردانده شده اند. از ایشان علاوه بر کتاب، مقالات متعددی در نشریات معتبر جهانی نشر یافته که اکثر آنها دربارۀ فرهنگ، هنر و نقاشی قاجار است. از این رو شماری از مهم ترین این مقالات، در این مجلد به صورت یک مجموعه، تجمیع، ترجمه و ارائه شده است.