گروه فرهنگ و ادبیات هنر آنلاین: «بۆ دۆزه خ، ئه ی بی گوناهان»، نخستین نمایشنامه ای است که به قلم بختیار علی، رمان نویس مطرح کرد سال ۲۰۲۱ در انتشارات رهند سلیمانیه چاپ و منتشر شد. این اثر با عنوان «به سوی دوزخ ای بی گناهان» با ترجمه عباس (آراکو) محمودی اواخر سال ۱۴۰۰ در نشر افراز به چاپ رسید. محمودی درباره این کتاب به هنر آنلاین گفت: آنچه مرا به ترجمه این نمایشنامه برانگیخت ایده جدید، شگفت و فرم متفاوت روایت بود آن هم در ژانر و فرمی متمایز از رمان که بختیار علی بیشتر با آن شناخته می شود. اهمیت «به سوی دوزخ ای بی گناهان» این است که نکات مهمی از فلسفه اگزیستانسیالیسم را در خود دارد و همچنین یادآور داستان آغازین خلقت و تبعید آدم و حواست. او بعد تراژیک این نمایشنامه را وجود دوزخی آن دانست و افزود: در این کتاب، آدم ها باوجود محکومیت و شکنجه های هولناک، همچنان در سکوت ابدی خویش از شرایط موجود سپاسگزار هستند و یا آن که تاب چنان وضعیتی را ندارند و رهایی شان را در مرگ می بینند و به آن تن می دهند. نمایشنامه تصویری است که در آن انسان تک وتنها زیر فشار قدرت با ایجاد احساس گناه، تباه و له می شود. محمودی با این توضیح که نویسنده در کتاب به روابط خشونت، سیستم و افراد جامعه پرداخته است، ادامه داد: این که آدم چگونه به آرامی، تن به این خشونت خواهد داد و جامعه تبدیل به دوزخی نهانی خواهد شد که بیشتر جامعه آن را به صورت مطیع و فرمان بردار می پذیرند وعده ای اندک مانند شخصیت (مصطفی رهبر) در این نمایشنامه تن به این وضعیت نمی دهند و بازی ای که قدرت و سیستم به راه انداخته را نمی پذیرد. او همچنین در پاسخ به این پرسش که مشکلات ترجمه به ویژه نمایشنامه چیست؟ اظهار داشت: یکی از مشکلات، چگونگی انتخاب زبان محاوره یا شکسته نویسی است، این مشکل اغلب در ترجمه ها به چشم می خورد. در این کار سعی کرده ام از نحو خاصی پیروی کنم چراکه تنها شکستن کلمات لزوماً، آن ها را عامیانه که نه محاوره ای نمی سازد و زبان محاوره از نحو خاصی پیروی می کند. البته باید یادآوری کنم زبان شخصیت ها یا آدم های نمایشنامه برخلاف متن مبدأ یا متن اصلی که تا حدودی به علت قابلیت زبان کردی که چندان، اختلافی میان زبان نوشتاری و محاوره نیست. محمودی اضافه کرد: مبنای کار این بوده تا آنجایی که ممکن است، زبان و لحن گفتاری شخصیت های نمایشنامه یک گونه نباشد و هیچ تفاوتی به لحاظ تکه کلام ها، آهنگ جمله ها و بافت کلی گفتار نباشد. لزومی هم ندارد زبان نمایشنامه کاملاً یکدست باشد. ترجمه هر کتابی تا حدودی نیازمند نوعی پیشینه تحقیق یا سیر مطالعاتی است. برای این نمایشنامه، انتخاب لحن و زبان در اولویت بود، ضرورت دیدیم به دوباره خوانی کارهای حمید سمندریان، بهرام بیضایی و قاسم هاشمی نژاد بپردازم، به ویژه چند بار خوانی ترجمه های سمندریان از فردریش درونمات. باید گفت سیر مطالعاتی در چگونگی انتخاب لحن و زبان آدم های نمایشنامه راهگشا بود.