برای رسیدن به ترجمه ای خوب، تنها آگاهی از زبان کافی نیست بلکه فرهنگ شناسی نیز نقش مهمی ایفا می کند. با این عقیده موافقید؟ *بله، به هرحال آشنایی با قوم و ملتِ زبانِ مبداء بسیار مهم است. برای مثال، در مورد داستان های موراویا اگر من در رُم زندگی نمی کردم نمی توانستم ترجمه ی درستی از آن ها ارائه کنم. در واقع احساس می کردم که تمام شخصیت ها را می شناسم. راننده ی تاکسی در داستان موراویا همان راننده ی تاکسی ای است که در رُم کار می کند که من دیده بودمش یا کافه چی که هرکسی در ایتالیا زندگی کند کافه چی ها را به خوبی می شناسد. به طوری که در داستان هایی از موراویا که از فرانسوی به فارسی برگردانده شده اند این حس القا نمی شود و کسی که ایتالیایی بداند به راحتی می فهمد که ترجمه از زبانی غیر از ایتالیایی بوده است. -بنابراین در ترجمه ی خوب هم فرهنگ شناسی و هم برگردان از زبان اصلی نقش مهمی دارند؟ کاملاً درست است. ترجمه از زبان اصلی اهمیت زیادی دارد و حتی ترجمه ی اشتباه از زبان اصلی خیلی بهتر از ترجمه از یک زبان دیگر است. به طوری که به وضوح احساس می شود آثاری که از زبان های غیراصلی ترجمه می شوند چیزی کم دارند. یکی از نمونه های این ترجمه ها، آثار مارکز است که به فارسی ترجمه شده اند. زبان اصلی مارکز اسپانیایی است، اما اکثر آثاری که از این نویسنده به فارسی ترجمه شده اند از زبانی غیر از اسپانیایی هستند، در نتیجه، آن خلاقیت ها و زیروبم هایی که زبان اسپانیایی دارد و حتماً مارکز از آن ها استفاده کرده است در آثار ترجمه شده به فارسی دیده نمی شوند. من هم یک کتاب از مارکز به نام سرگذشت یک غریق را از ایتالیایی ترجمه کرده ام. البته ایتالیایی و اسپانیایی خیلی به هم نزدیک هستند. من حتی نسخه ی اسپانیایی آن را هم دیدم و متوجه شدم که ترجمه ی ایتالیایی آن به اصل اثر بسیار شبیه است و این فرق می کند با زمانی که بخواهید یک اثر اسپانیایی را مثلاً از ترجمه ی آلمانی آن به فارسی برگردانید. -استقبال مردم از کتاب کافه ی زیر دریا چطور بود؟ *کتاب به چاپ سوم رسیده است و این نشان می دهد که ظاهراً استقبال خوب بوده است. در حال حاضر استقبال از ادبیات ایتالیایی خوب است. -اما فکر می کنم که در چاپ های بعدی، قطع کتاب جیبی نیست، بله؟ *بله، من خودم از ابتدا با چاپ جیبی مخالف بودم؛ چون قطع جیبی باتوجه به جنس کاغذی که استفاده می شود بسیار قطور شده بود. خوشبختانه ناشر هم متوجه این مسئله شد و در چاپ های بعدی اندازه ی آن را تغییر داد. طرح روی جلد هم بسیار زیباست که فرامرز عرب نیا آن را طراحی کرد. -به نظر شما چرا استقبال از آثار ایتالیایی تا این حد خوب است؟ *علت استقبال از آثار نویسندگانی مثل موراویا و کالوینو که کاملاً مشخص است. به ویژه کالوینو که از قدیم بسیار معروف بود، اما اینکه چرا از تمام این آثار استقبال می شود احتمالاً به این دلیل است که روحیات ایتالیایی ها به روحیات ما بسیار نزدیک است و بنابراین خواننده راحت تر با اثر ارتباط برقرار می کند. به ویژه در آثار کالوینو جنبه ی قصه گویی شرقی نیز وجود دارد.