کتاب مصائب زندگی صادقانه

«مصائب زندگی صادقانه» عنوان کتابی است نوشته ی دن آریلی که در مجموعه ی خرد و حکمت زندگیِ نشر گمان به چاپ رسیده است. ظرفیت آدم ها در صداقت به خرج دادن و بی صداقتی کردن چقدر است؟ و شاید مهم تر از همه، آیا بی صداقتی تنها منحصر به عده ی اندکی است یا اینکه ابعاد گسترده تری دارد؟ پاسخ به سؤال دوم ممکن است تا حد زیادی رویکردمان در برخورد با بی صداقتی را عوض کند: اگر در جهان تنها آدم های معدودی اهل تقلب باشند، طبیعتاً باید بتوان خیلی راحت این مشکل را چاره کرد. در شرکت ها واحدهای منابع انسانی می توانند افراد متقلب را در خلال فرایند استخدام شناسایی کنند؛ یا اینکه پروسه هایی طراحی کنند تا بتوانند کسانی را که به مرور بی صداقتی شان محرز می شود کنار بگذارند. اما اگر مشکل فقط محدود به عده ای قلیل نباشد، یعنی هرکسی ممکن است در خانه و محل کار صداقت نداشته باشد و اگر بپذیریم که همه ی ما تا حدی پتانسیل بزهکاری را داریم، اول از همه باید از سازوکارِ بی صداقتی سر در بیاوریم و پشت بندش ببینیم که چطور می توانیم این بُعد از ماهیت انسانی مان را کنترل و مهار کنیم. از دلایل بی صداقتی چه می دانیم؟ در علم اقتصاد خردگرا، نظریه ی فراگیر درباره ی تقلب را گری بِکِر، اقتصاددان دانشگاه شیکاگو و برنده ی جایزه ی نوبل مطرح کرده است. او می گوید انسان بر مبنای تحلیلِ عقلانی اش در هر موقعیت است که مرتکب عمل بزهکارانه می شود. همان طور که تیم هارفورد در کتابش با عنوان منطقِ زندگی توضیح می دهد، این نظریه از یک اتفاق معمولی به ذهن بِکِر خطور کرد. روزی بِکِر می خواست در جلسه ای شرکت کند، اما دیرش شده بود و چون جای پارک کم بود، تصمیم گرفت اتومبیلش را در جایی غیرمجاز پارک کند و ریسک جریمه شدن را بپذیرد. بِکِر فرایند فکری اش در این موقعیت را وارسی کرد و گفت که تصمیمش کاملاً ناشی از سبک سنگین کردن هزینه ی احتمالی (جریمه شدن و احتمالاً انتقال اتومبیل به پارکینگ) در مقابل مزایای حاضر شدنِ به موقع در جلسه بوده است. بِکِر همچنین می گوید که در سبک سنگین کردنِ هزینه و فایده، دیگر جایی برای اندیشیدن به عملِ درست و نادرست باقی نمی ماند؛ مسئله فقط مقایسه ی نتایج احتمالیِ مثبت و منفی است. یکی از اهداف اصلیِ این کتاب محک زدنِ نیروهای هزینه-فایده ی عقلانی ای است که تصور می شود پیش برنده ی رفتار نادرست اند اما اغلب این طور نیست. هدف دیگر آزمودن نیروهای غیرعقلانی ای است که فکر می کنیم اهمیت چندانی ندارند، اما اغلب مهم اند.