زاده ۲۶ آبان سال ۱۳۲۹ در محله‌ی آسید عبدالله لنگرود. سال ۱۳۴۵ بود که شمس با مطالعه‌ی گزینه‌ی شعری از نادرپور و علاقه به شعر او، گرایشی به شعر نو در وجودش شکل گرفت.

نخستین اشعار شمس لنگرودی که در مجلات گوناگون به چاپ رسید، کاملا رنگ و بوی اشعار نادر نادرپور را با خود داشت. اما سال ۱۳۴۹ همزمان بود با ورود شمس به مدرسه عالی بازرگانی رشت و آشنایی با شعر شاملو. از این دوره می‌توان به شروع جدی و پیگیرانه‌ی شعر برای شمس یاد کرد.

او لیسانس اقتصاد دارد و در دانشگاه تاریخ هنر درس می‌دهد.

سالها بعد شمس لنگرودی در کنار سرودن شعر و نوشتن رمان، کار پژوهشی نیز در مقام یکی از دغدغه‌های او قرار گرفت. انتشار جلد نخست تاریخ تحلیلی شعر نو را می‌توان تلاشی در همین راستا دانست.

لنگرودی بارها به دعوت مراکز آکادمیک گوناگون، سفرهایی به نقاط مختلف دنیا داشته است و مراسم شعرخوانی و سخنرانی پیرامون ادبیات برگزار کرده است.

او در همین اثنا، موفق شد تعدادی از دفترهای شعری خود را به صورت دکلمه و با آهنگسازی روانه بازار نشر کند. سرودن شعر، پژوهش در تاریخ شعر نو، نگارش رمان از جمله مهمترین فعالیتهای فرهنگی شمس لنگرودی در طی زندگانی فرهنگی‌اش بوده است.

شمس لنگرودی تجربه فعالیت در سینما را در چند فیلم دارد و مستندی بر اساس زندگی او به نام سخت مثل آب ساخته شده است.

۵۳ ترانه‌ی عاشقانه، شب نقاب عمومی است، رژه بر خاک پوک، آن‌ها که به خانه‌ی من آمدند، خاکستر و بانو و می‌میرم به جرم آنکه هنوز زنده بودم عناوین تعدادی از آثار شمس لنگرودی است.