کتاب مزدک نشر نگاه

غرشى سنگين و ترسناك زمين را درمى نوردد. هزار خورشيد شعله ور مى شود، انگار كه توده اى جنگ افزار پارسى به هم مى خورد. سناتور آگاتوس كراتيستن چشمان خود را تنگ مى كند و سر را آهسته برمى گرداند. بزرگان رومى كه كنار او اسب مى رانند تنگاتنگ يكديگر گرد مى آيند. اسبان سنگين بيزانسى شان، كه زانوانى پر مو دارند، پشت خم مى كنند و مى كوشند به سايه روشن پرچين پس بنشينند. گذرگاهى دراز و سرپوشيده، غرش شيپورها و بازتاب خورشيد در سينه كش آسمان : سازندگان اين كاخ، هنگام بناى آن در دو سده پيش چنين خواسته بودند.

پا به زمين مى گذارند، لگام اسبان را به دست كسانى رها مى كنند كه پشت سرشان خاموش ايستاده اند. و همچنان خاموش مى ايستند. سنگفرش كاخ از سنگ هاى سياه و چهارگوش تورى[1]  است.

درخشش نماى پهناور كاخ ستوه آور است. آدمى را از پرداختن به انديشه خود بازمى دارد. سناتور بنابر عادتى قديمى چشمان خود را مى بندد.

در اينجا، در تيسفون، بزرگ شهر شاهنشاه ايران، در اين سال چهارصد و نود و يك ميلادى به چه كار آمده است؟ حلقه هاى رخشنده رنگ مى بازد و كم كم چهره اى ايزورى[2]  با سبيلى خشن كه دستى نه چندان ماهر آن را

رنگ كرده، در ميان سياهى پديدار مى شود. چشمانى دريده و به نوك سر چسبيده مانند دو دانه بلوط در بركه اى كوچك، و بينى ايزورى بزرگ و برآمده اى كه پلك ها را به سوى خود مى كشد: اين است چهره امپراتور زنون كه او را به اينجا فرستاده است.

سبيل را به عمد و در ناسازگارى با سنا گذاشته است. هفده سال پيش دست سرنوشت او را به امپراتورى رساند؛ از همان روز نخست، براى آنكه با نيم تنه هاى مرمرين امپراتوران گذشته رم همانندگى پيدا كند، موى از چهره زدود. اما، بربرى را به تخت نشاندن… همانگونه است كه خوكى را به ميهمانى بردن. پس از مدتى كوتاه، به شيوه هم ميهنان خود موى زير بينى را بلند كرد. و همه كسانى را كه در ايزورى توانايى آن را داشتند كه تا عدد سه بشمارند، آورد و قسطنطنيه را از آنان انباشت. و اينان به زبان خويش پرگويى مى كنند و امپراتور رابه نامى كهن از دوران بربرى صدامى زنند كه تلفظ آن در يك نفس ناممكن است.

شگفت نيست كه اين ايزورى از پشت كوه آمده رنگ سبز را بر آبى برتر بداند.[3]  هم اكنون، تنها دو تن از فرستادگان او از بزرگان نژاد كهن اند. و اين

نيز براى آن است كه ايرانيان آنچنان به خوارى نيفتاده اند و خون آبى را ارج مى نهند. و مگر به همين خاطر نيست كه او، آگاتوس كراتيستن را به نزدشان

فرستاده اند كه نشان از رومولوس و رموس دارد، و دوده يونانى اش به يكى از سى نفرى مى رسد كه درون شكم اسب تروا جا گرفتند؟

نه، اينكه سناتور از بيست و پنج سال پيش سراسر جهان را زير پا مى گذارد نه براى زنون ايزورى است ونه براى امپراتور لئون دوم كه پيش از او بود. در اين همه سال، به كجا كه نرفته! در كارتاژ به جال خود رها شده، بربرهاى سرخ موى از اروپا آمده را واداشت تا طرف رم تازه را بگيرند، دوستى آنان را به دست آورد، سپس ميان شاهزادگان گوت كنار دانوب دودستگى افكند، در نصيبين، ادسا، ارمنستان و لازيكا با ايرانيان درباره سرتاسر مرز خاورى امپراتورى چانه زد؛ سه بار نزد هون ها رفت…