نامه به پدر كه هرگز به دست مخاطبش نرسيد، نمايان گر صادقانه ترين كوششى است كه نويسنده در آن، زيرين ترين لايه هاى روابط خانوادگى را كاويده و از اين منظر بسيارى از دردمندى هاى جان و روانش را با رويكردى روانكاوانه، غناى هنرمندانه بخشيده است. نامه چنين آغاز مى شود :

پدر بسيار عزيزم،

به تازگى پرسيدى، چرا به نظر مى آيد از تو مى ترسم…

خانواده اى كه كافكا در آن پرورش يافت، پدرى مستبد، مادرى خرافى و خواهرانى معمولى داشت. كافكا از پدرش حساب مى برد، مى ترسيد و تمام دوره هاى زندگى اش را زير سايه ى وحشت از پدر گذراند.

هرمان كافكا بازرگانى خودساخته و تنومند، قوى بنيه، پرسروصدا و فرانتس كافكا نويسنده اى باريك اندام و حساس و روشن فكر بود كه بيش تر عمر خود را در زادگاهش، پراگ، گذراند. اگرچه كافكا بسيار پرانرژى و بنا به گفته ى دوستانش، آرام و مسحوركننده بود، هيچ گاه موفق به بيرون آمدن از زير يوغ پدر و فرار از خودعداوتى او نشد. البته

بعدها در زندگى اش به انواعِ گوناگون رژيم هاى سلامتى براى بالابردن قدرت جسمانى اش روى آورد.

در برابر پدر احساس حقارت مى كرد و هميشه با مخالفتِ پدرى مواجه بود كه نوشتن را اتلاف وقت مى دانست.

پدر هيچ گاه به اين كه به پسرش يأس و نوميدى مى آموزد، توجه نكرد. تفكر پدر و خانواده بافت بسيارى از آثار كافكا را چه به صورت مستقيم و چه به صورت انتزاعى تشكيل داده است. پدر دكان دارى منفعت طلب بود با افكارى پدرسالارانه كه چيزى را نمى پرستيد جز كاميابى مادى و پيشرفت اجتماعى، مستبدى نفرت انگيز. كافكاى پدر در وُسك، روستايى منحصرآ يهودى نشين، در پنجاه مايلى جنوب پراگ بزرگ شد. پدرش، جاكوب، قصاب تشريفات مذهبى شهر بود، شغلى كه خانواده به سختى از آن گذران زندگى مى كرد، و آنان قادر به تهيه آن تجملاتى كه بعدها هرمان توانست براى فرانتس تهيه كند، نبودند. زمانى كه هرمان آن قدر بزرگ شده بود كه قادر به ارابه كشيدن شد، كارش اين شد كه اغلب در شرايط آب وهوايى بد، گوشت پاك را به مناطق دور برساند. شايد در نتيجه اين سبك زندگى مشقت بار، هرمان آموخت پسربچه اى قوى باشد و از همان اوان كودكى دريافت كه از زندگى چيزى بيش تر از اين مى خواهد. در سن چهارده سالگى خانه را ترك گفت، در نوزده سالگى به ارتش ملحق شد و در سال  1882 سرانجام به شكل شراكتى تجارت را شروع كرد و تجارت خانه اى را افتتاح كرد. همان سال با ژولى لووى آشنا مى شود و ازدواج مى كند.

نامه به پدر داستان کوتاه یا زمان نیست مثنی علمی، فلسفی و مذهبی هم نیست و به این هدف هم نگاشته نشده است. به سادگی یک نامه است. نامه پسری به پدرش اما این پسر فرانتس کافکا است. در این اثر پیش از هر چیز با حقیقتی به تمامی عریان با صداقتی کم نظیر و تکان دهنده در داوری خود و دیگران روبه رو هستیم. نامه به پدر گرچه عنوان نامه را با خود دارد ولی در واقع ما نیفت اعتراض است به نحوه آموزش و پرورش پدر سالارانه این کتاب نه فقط یک اثر روان شناسانه در ابعاد زیبایی هنری است بلکه به عنوان اثری در مقیاس های آموزشی و دانشگاهی می تواند مورد استفاده قرار گیرد