قیام دسامبر ۱۹۰۵ علیه رژیم تزاری، موضوع اثر حاضر است. جنگ غیرعادلانه روس و ژاپن که در ۱۹۰۴ آغاز شده و بی کفایتی و فساد رژیم تزاری را کاملاً آشکار کرد، یکی از عوامل نه چندان کم اهمیت این قیام را تشکیل می داد. مردم صدها دادخواست مبنی بر تقاضای انتقال قدرت از حکومت مستبده تزاری به پارلمان، تنظیم کرده و به دولت داده بودند؛ و دولت مرتباً قول مبهم اصلاح و اجرای قانون اساسی را می داد. در ماه اکتبر، در تمامی بخش ها: خدمات، راه آهن، خطوط پستی و کارخانه ها تعطیل عمومی اعلام شد. تزار در جستجوی راه حلی برای قضیه، منشوری را اعلام داشت که در آن از آزادی بیان، قلم و مطبوعات حمایت شده و تأسیس فوری مجلس ملی، به عنوان ارگان منتخب قانون گذاری وعده داده می شد. لیکن، طولی نکشید که همه این وعده ها نقش بر آب شد و تمامی محافل آزادیخواه متلاشی شدند.

بعد از شام دو مشتری وارد مغازه شدند. یکی مردی باریک، قوزدار با سبیلی زیبا و جوگندمی، دیگری مردی با ریشی حنایی و عینک. هر دو مدت زیادی به جست وجوی دقیق کتاب ها پرداختند. مرد لاغر اندام آهسته سوت می زد و در تمام مدت سبیلش را می جنباند، درحالی که آن دیگری که ریش حنایی داشت با ارباب صحبت می کرد. یوسی کتاب هایی را که مشتری ها انتخاب کرده بودند در یک ردیف چید و دسته کرد و به حرف های راسپوپف پیر گوش سپرد. می دانست که اربابش چه خواهد گفت و آن را چگونه بیان خواهد کرد، و برای اینکه تا رسیدن غروب حوصله اش سر نرود سعی می کرد با آزمودن آگاهی خودش درباره پیرمرد، خستگی را از یاد ببرد. پیرمرد با ادب و تواضع مبالغه آمیزی پرسید: «این کتاب ها را برای کتابخانه می خرید؟» «برای کتابخانه انجمن معلمان…» مردی که ریش حنایی داشت این جواب را داد و پرسید: «چرا سؤال می کنید؟» یوسی با خود گفت: «الان موقع چاپلوسی است»، اشتباه نکرده بود. «شما نشان دادید که در انتخاب، تشخیص بی اندازه خوبی دارید. این خوب است که آدم کتاب های شایسته را انتخاب کند. «خب.» یوسی فکر کرد، حالا او لبخند خواهد زد. پیرمرد گفت: «در واقع بله.» و لبخندی سپاسگزارانه روی صورتش نقش بست، شما می توانید با کتاب های خوبی مثل این ها آشنا شده و شیفته ی آن ها بشوید. آن ها که همچون درخت مرده نیستند، می دانید، آن ها دستاورد مغزهای بشری اند. وقتی انسان می بیند که مشتری واقعاً به تاب احترام می گذارد، خوشی غریبی به آدم دست می دهد.