این مساله که شطرنج دقیقا در چه زمانی و در کجای جهان پدیدار شد کاملا مشخص نیست ما فقط میتوانیم با تکیه بر مدارک معتبر در مورد شطرنج و تاریخچه ی آن قضاوت کنیم. از لحاظ تاریخی قدیمی ترین کتابی که در آن از شطرنج صحبت میشود کارنامه ی اردشیر بابکان است و قدیمی ترین قهرمان غیر رسمی جهان اردشیر بابکان میباشد. تاریخ شطرنج برای نخستین بار در سال ۱۹۱۳ میلادی در دانشگاه آکسفورد منتشر شد. بخش هشتم این کتاب به شطرنج در ایران و دوره ی ساسانیان مربوط می شود و در آن کتاب و تحقیق میتوان دریافت کارنامه ی اردشیر بابکان قدیمی ترین سند مدون موجود در مورد شطرنج است. بسیاری از افراد جایگاه پیدایش شطرنج را هند میدانند زیرا فردوسی نقل کرده است در زمان ساسانیان کاروانی برای دادن خراج به ایران آمد آنان همراه خود یک بازی آورده بودند به نام چترنگ و از ایرانیان خواستند تمام قوانین آن را حل کنند. اگر توانستند خراجی بیش از معمول را به پذیرند و اگر قادر نبودند نیمی از خراج را به آنان ببخشند. بزرگمهر در اندک زمانی به تمام قوانین شطرنج دست یافت و در مقابل آن تخته نرد را ابداع کرد اگر خوب دقت کنید نرد با شطرنج قابل قیاس نیست. زیرا آنچه در شطرنج وجود ندارد حساب احتمالات میباشد اما در نرد دو تاس داریم که هر کدام اعداد یک تا شش را دارند و پس از ریختن تاس و با توجه به اینکه چگونه نشیند تکلیف بازی مشخص میشود پس در اینجا با حساب احتمالات سروكار داریم. اگر به نام مهره ها دقت کنیم کلمه شاه در ایران مورد استفاده بوده است و درهند، راجا و مهاراجا داریم در اغلب نقاط جهان از کلمه ی شاه استفاده میشود.