این حکایت نیست پیش مرد کار

وصف حالست و حضور یار غار

جمع صورت با چنین معنی ژرف

نیست ممکن جز از سلطانی شگرف

مثنوی مولوی

سده نوزدهم سدۀ انقلابها و نابغه هاست دوران به گور سپردن لاشه پوسیده فئودالیسم اشرافیت و کلیسای حامی آنان که بوی تعفن شان از دیرباز فضای جهان را مسموم کرده بود، دوران زایش پر درد جامعه نوین سرمایه داری که می رفت تا حاکمیت بورژوازی را بر ویرانه های جهان کهن مستحکم و استوار سازد. این سده شاهد بزرگ ترین انقلاب ترقی خواهانه ای بود که بشریت تاکنون دیده بود دورانی که نیازمند غول ها بود و غولهایی نیز آفرید غولهای اندیشه شور و شوق و شخصیت غولهای هنر و عمل سده ای که به راستی از آن نابغه های غول آسایی همچون هگل فویرباخ، بتهوون، گوته، آدام اسمیت تولستوی و بالزاک است فرانسه در این دوران پر آشوب و..

این قدر خوب درک میکنی به من زبان فراوان خواهی رساند و رنج بسیارم خواهی داد بله زبان چون در سرزمینی که مردم پای بند آداب و رسوم اند، میتوانی مانع ازدواج من شوی و رنج بسیارم می دهی، چون در واقع حتا اگر تنگدست هم بودی و این چیزی است که من رد می کنم، بد جنس حیله گر - میدانی کوچولوی عزیزم که دیگر آهی در بساط ندارم و مثل موش ،کلیسا فقیر و محتاجم. آه اگر با دوشیزه کورمون ازدواج کنم اگر دوباره ثروتمند شوم، مسلماً تو را به سزارین ترجیح خواهم داد تو پیوسته در نظرم مانند طلایی که برای مطلا کردن سرب به کار میبرند خالص و ناب بوده ای و برای آن ساخته شده ای که نجیب زاده بزرگی به تو عشق بورزد. آن قدر به هوشمندی تو ایمان دارم که نقش ماهرانه ای که برای من بازی میکنی به هیچ وجه غافلگیرم نکرده است و انتظار آن را داشته ام ولی این کار برای یک دختر جوان مثل آن است که غلاف شمشیرش را دور اندازد. فرشته من برای انجام چنین کاری، اندیشه های عالی لازم است. به همین دلیل برایت ارزش قائلم.