کتاب ادبیات ایران و آیین شبیه خوانی

شبیه خوانی یا چنان که عوام آن را می نامند «تعزیه» نمایشی است که به همت ایرانیان شیعه مذهب بر محور واقعه عاشورا و شهادت امام حسین (ع) پیشوای سوم شیعیان شکل گرفت. بعدها داستان های دیگری از زندگی پیامبران ائمه اولیا و یارانشان و نیز داستان هایی با مضامین اخلاقی حماسی و غیره به آن افزوده شد. تعزیه نمایشی مذهبی و آیینی و بخشی از مراسم عزاداری شیعیان برای بزرگداشت اولیای دین است که هر سال به مناسبت های گوناگون به ویژه در ماه های محرم و صفر اجرا می شود. این مراسم دارای چنان قدرت و نفوذی است که حتی پیروان سایر ادیان و مذاهب در ایران و بیگانگان را نیز تحت تأثیر قرار داده است چنان که پیتر چلکووسکی مستشرق امریکایی آن را با عنوان «نمایش بومی پیشرو ایران» معرفی می کند. این نمایش که ساخته عوام بود بعدها توجه خواص و دربار را نیز به خود جلب کرد. به ویژه در دوران قاجار از حمایت رسمی دولت برخوردار شد تا جایی که سرانجام در اواخر سال ۱۲۹۰ ه.ق عمارت مشهور «تکیه دولت» با ساختمانی مدور برای آن ساخته شد. تماشاخانه ای که اداره نمایش های آن بر عهده تعزیه گردان دربار ملقب به معین البکا بود و برترین تعزیه خوانان کشور بر روی صحنه آن می رفتند. مجالس آن زیر نگاه نکته سنج شعرا علما و موسیقی دانان طراز اول پیرایش می یافت.