«بازگشت به صحنه ي سيرك پيش از آن که اين تصوير از خاطر ما ناپديد شود و دلقک بيچاره براي هميشه ما را ترک کند، مي خواهم چيزهايي بگويم که به سادگي و به طور صريح سفر مرا به سوي تئاتر شرح مي دهد. اگرچه در «دوره ها» و «مراحل» مختلف سفر تمامي مکان هايي را که از آن ها ديدار کردم، اين گونه ناميدم: تئاتر «نامتعارف»، تئاتر صفر، تئاتر ناممکن، تئاتر پايين ترين مرتبه، تئاتر ـ سفر، تئاتر مرگ، اما همواره صحنه ي سيرک در پس ذهن من وجود داشته است. همه ي آن نام ها تنها آن را از بي مايگي آکادميک و حماقت رسمي حفاظت مي کند. آن ها مانند عناوين فصل هاي پي درپي هستند که مبارزه و پيروزي مرا بر نيروهايي که در سرتاسر سفر به سوي ناشناخته ها و ناممکن ها، براي به دام انداختن من کمين کرده بودند، شرح مي دهند. براي نيمه ي پاياني قرن، صحنه ي سيرک بيچاره تقريباً فراموش و توسط عقايد کوته بينانه در خاطر ما سرکوب شده است، انقلاب هاي کانستراکتيويستي، بيانيه هاي سوررئاليستي، متافيزيک انتزاعي، هپنينگ ها، هنر محيطي، عقايد تئاتر باز يا مفهومي، ضد تئاتر، جنگ هاي بزرگ، آرزوها، هرزانگاشت ها و هم چنين شکست ها، نااميدي ها و گمراهي هاي شبه علمي. امروز، پس از مبارزه ي بسيار، به وضوح مي بينم که سفر من کامل شده است. حالا درمي يابم که چرا لجوجانه از پذيرفتن مراتب رسمي و سازماني سر باز زده ام و چرا من و تئاترم با سرسختي از امتيازاتي که به همراه دستاوردهاي يک موقعيت اجتماعي مطمئن به ما ارزاني مي شد، اجتناب کرده ايم. تنها پاسخ ملموس به اين پرسش اين است که تئاتر من همواره به عنوان صحنه ي سيرک شناخته مي شود. شورمندي تئاتر حقيقي» تادئوش کانتور