فهرست مطالب
 
( پیش نویس، لندن) 9
کتاب یک:  بُریناژ 45
کتاب دو: اِتِن 159
کتاب سوم:  لاهه 217
کتاب چهارم:  نونن 325
کتاب پنجم : پاریس 381
کتاب ششم:  آرل 483
کتاب هفتم:  سَن رُمی 563
 
 ( پیش نویس، لندن)
 
1
موسیو وانگوگ! وقت بیدار شدنه!
ونسان حتا هنگام خواب هم منتظر شنیدن صدای اورسولا بود و جوابش داد:
من بیدار بودم، مادمازل اورسولا.
دخترک با خنده گفت:
نخیر نبودین، اما الان هستین.
صدای پای دخترک را شنید که از پله ها پایین رفت و وارد آشپزخانه شد. ونسان دست هایش را زیر تن گذاشت، تکانی خورد و از تختخواب بیرون جهید. شانه و سینه ی پهنی داشت، و بازوانش کلفت و نیرومند بود. به تندی جامه اش را پوشید. کمی آب سرد از پارچ روی چرم ریخت و تیغ اش را با آن تیزکرد.
ونسان از آیین هرروزه ریش تراشی لذت می برد؛ تیغ را روی گونه ی پهن اش از خط ریش سمت راست می کشید تا گوشه ی لب خوش ریخت اش؛ نیمه ی راست لب بالایی از حفره ی بینی به بعد، سپس نیمه ی چپ؛ سپس تر می آمد پایین تا چانه، که به تکّه یی از سنگ خارای گِرد و گرم می مانست.
صورتش را چسباند به حلقه یی از علف ایالت برابانت [1] وبرگ بلوط که بر جعبه ی کشوها بود. برادرش، تئو، آن ها را از خلنگزار نزدیک زوندرت [2] چیده و برایش به لندن فرستاده بود. این علف ها بوی هلند می داد و او روزش را با بوییدن آن ها آغاز می کرد.
اورسولا با تقّه زدن به در گفت:
موسیو ون گوگ، پستچی، همین الان، این نامه رو براتون آورد.
همچنان که بالای پاکت را پاره می کرد تا باز شود، دستخط مادرش را شناخت. نوشته بود: « ونسان عزیزم، پیش از به خواب رفتن پاسخت را می نویسم.»
عرق سردی به صورتش نشست، آن گاه نامه را چپاند در جیب شلوارش تا در اوقات فراغت بسیاری که در گالری گوپیل می یافت بخواندش. موهای سرخ – زرد بلند و انبوهش را به پشت شانه کرد. پیراهنی سفید و آهارزده و یقه کوتاه پوشید، و کراوات سیاهش را به سبک بچه مدرسه ها گره درشتی زد و از پله ها رفت پایین به سوی صبحانه و به سوی لبخند اورسولا.
اورسولا لویر[3] و مادرش ـــ بیوه ی شَمّاس[4] اهل پرووانس[5]، کودکستان پسرانه یی را، در حیاط باغ پشتی، اداره می کردند. اورسولا مخلوقی بود نوزده ساله، خنده رو، چشم درشت؛ با چهره یی ظریف و بیضی شکل، رنگ پریده و باریک اندام. ونسان عاشق نگریستن بر جلای خنده ی او بود که همچون شعاع برتافته از چترآفتابی رنگینی بر چهره دلپذیرش فرومی ریخت.
اورسولا با حرکاتی تند و ملوس خدمت می کرد و سربه نشاطانه از گفتن باز نمی ایستاد، و ونسان صبحانه اش را می خورد. ونسان بیست و یک ساله بود، برای نخستین بار عاشق؛ و درهای زندگی به رویش باز. به نظرش می آمد چه سعادتمند خواهد شد، اگر تا پایان روزگارش جلوی اورسولا بنشیند و صبحانه صرف کند.
اورسولا تکه یی بیکُن برایش آورد، با یک تخم مرغ ویک فنجان چای پررنگ. بال بال زنان بر صندلی مقابل اش آن سوی میز نشست، حلقه ی موهای خرمایی پشت سرش را نوازشی کرد، لب ها را به خنده یی گشود و به ترتیب تند و تیزی نمک و فلفل و کره و نان تُست جلویش گذاشت. سپس لب ها را با زبان ترکرد و گفت:
گل اسپَرَک تون سبز شده، پیش از رفتن به گالری یه نگاهی به اش می کنید؟
ونسان پاسخ داد:
بله، می شه شما … یعنی … ممکنه به من نشونش بدین؟ چه آدم عجیبیه این! خودش گل اسپرک کاشته نمی تونه پیداش کنه!
دخترک عادت کرده بود که از اشخاص به طرزی سخن بگوید که گویی در اتاق حضور ندارند. ونسان آب دهان فروبُرد. رفتارش هم مانند تنش زَمخت بود و گویی واژگان مناسبی برای پاسخ گفتن به اورسولا پیدا نمی کرد. با هم به حیاط رفتند. صبح روزی سرد از آغاز بهار بود، ولی از شکوفه کردن درختان سیب چندی می گذشت. باغچه یی، خانه ی آن مادر و دختر را از کودکستان جدا می کرد. ونسان، چند روز پیش، تخم شقایق و نخود کاشته بود. گل اسپرک سبز شده و از زمین سربرآورده بود. ونسان و اورسولا در دوسوی آن چمباتمه زدند و سرشان تقریبا مماس شد. موهای اورسولا عطر طبیعی تندی داشت. ونسان گفت:
– – – مادمازل اورسولا!
– بله؟
دختر سرش را کنار کشید ولی استفهام آمیز بروی لبخندی زد.
من … من … یعنی … ای بابا! واسه چی به تته پته افتادی؟
و با این کلام به بالا جهید. ونسان تا دَرِ کودکستان به دنبال اش رفت. اورسولا گفت:
پوپان های[6] من نزدیکه پیداشون بشه، شما برای گالری دیرتون نشده؟
– هنوز وقت هست. من ظرف چهل و پنج دقیقه، پیاده می رسم به استرند[7]
اورسولا چیزی به نظرش نرسید بگوید، و دو دستی چند تار مو را که پشت سرش از گیسوان جدا شده بود گرفت. برجستگی ها و فرورفتگی اندامش به رغم باریکی اش شگفت انگیزانه پُرو پیمان بود. از ونسان پرسید:
سر اون نقاشی برابانت چی اومد که به من قول دادین مال کودکستانه؟ نسخه بدل یکی از طرح های سزار دُ کُک [8] رو فرستادم پاریس. قراره براتون امضاش کنه . اوه، چه عالی!
دست هایش را به هم زد، کمی روی کمرش چرخید و دوباره برگشت.
موسیو، شما بعضی وقتا، فقط بعضی وقتا، خیلی آدم جذابی میشین.
دخترک با چشم و با دهان بر وی خندید و قصد رفتن کرد. ونسان بازویش را گرفت. و گفت:
تو رختخواب که بودم برای شما اسمی به نظرم رسید. اسم شما را گذاشتم فرشته ی پوپان فرشته ی کودکان.
اورسولا سر خود را عقب بُرد و از ته دل خندید. فرشته ی کودکان! جیغی کشید.
باید برم به مادر بگم.
خود را از گیره ی دست وی رهاند، شانه ها را بالا انداخت و به وی خندید، در طول گذرگاه میان بستر گل ها دوید و به خانه رفت.