کتاب تادیب

مراکش، سال ۱۹۶۵، درست در روزهای اوج دیکتاتوری سلطان حسن دوم، ۹۴ دانشجویی دموکراسی خواه به دلیل شرکت در تظاهراتی مسالمت آمیز، دستگیر می شوند. ۱۹ ماه زندان و رفتارهای تحقیرآمیز بر سر آن ها آوار می شود. طاهر بن جلون، یکی از این دانشجوها است. روایتگر زنده این زندان، از جوانانی می گوید که جرمشان خواستن کمی دموکراسی است، اما حکومت نه تنها آزادی را از آن ها دریغ می کند که می خواهد انسان بودن را هم از آن ها بگیرد.

صلات ظهر است. خورشیدی تیز. خورشید هم در مصیبتی که دارم از سر می گذرانم، سنگ تمام می گذارد. برادرم دوبه شک است؛ دوروبرش را نگاه می کند و غم را در چشم هایش می بینم. لابد فکرش دوباره رفته سمت گمشده ها، مثلاً چند ماه پیش، همسایه مان از خانه رفته بود بیرون تا با دو مرد که زنگ در خانه شان را زده بودند، حرف بزند. رفته بود دنبالشان و دیگر هیچ وقت دوباره او را ندیدیم. زن و بچه هایش آمدند پیش پدرم تا کمکشان کند که آگهی «گمشده ها» برایش بنویسند و بعد هم توی روزنامه ها چاپش کردند. ناشناس ها آدم ها را می ربایند. پلیس دنبالشان می گردد، اما پیدایشان نمی کند. پدر بهترین دوستم این طوری گم شده بود. می گفتند دست کثیف ژنرال اوفقیر در کار است. عده ای هم می گفتند: «دربار این وسط کاره ای نیست.» درواقع، شاه به خدمتگزار وفادارش چک سفید امضا داده است تا نظم را در کشور برقرار کند. آدم های در سایه (یک جور پلیس مخفی که فقط به خود ژنرال گزارش می دهند) نسخه ی آن هایی را که ظنش می رفت دارند علیه شاه دسیسه می کنند یا در شرف دسیسه چینی علیه شاه هستند، خیلی حسابی و قطعی و مستبدانه می پیچیدند. می گفتند ژنرال می تواند فکر آدم ها را بخواند. اغلب افرادی را دستگیر می کند که هیچ کاری نکرده بودند. فرانسوی ها زمان جنگ هندوچین آموزشش داده بودند. نه رحم داشت، نه مروت. قوی و وحشی. مستشاران فرانسوی وحشیانه ترین شیوه های شکنجه را به او یاد داده بودند. على الظاهر به این ها افتخار هم می کند. هدف وسیله را توجیه می کند. نظم و انضباط از همه چیز مهم تر است. چهره ای پر چین و چروک، چشمانی نافذ و رمزآلود، پوستی به سان آتشفشانی خاموش. می گفتند بن برکت زیر شکنجه های او جان داده. قلبش یاری نکرده. بن برکت جواب سؤال پلیس های متخصص این نوع بازپرسی ها را نداده است. اوفقیر از آن ها خواسته که او را با بن برکت تنها بگذارند. نه حرفی، نه سؤالی. درجا یک کشیده ی نر و ماده خوابانده توی گوشش. یکی از دندان هایش افتاده، از روی صندلی بلندش کرده و آن قدر تکانش داده که مهدی زیر فشار دست های او نفسش بند آمده؛ از هوش رفته و قلبش ایستاده است. اوفقیر آدم هایش را صدا کرده و این دستور را داده: «وان را آماده کنید!» و جسد را در اسید حل کرده است و دیگر اثری از آثار رهبر معترضان مراکش پیدا نشده است. هرگز جسد مهدی بن برکت را پیدا نکردند.