نویسنده در این کتاب موضوعاتی از «مثنوی معنوی» را که ساختار فلسفی دارد و باید به مدد استدلال شرح داده شوند را انتخاب و مورد بررسی قرار داده است. گفتار اول این کتاب به اصل «تضاد» اختصاص دارد. در این گفتار سعی شده با استفاده از این اصل قسمتی از نظامی که در آن زیست می کنیم، تبیین شود. گفتار دوم درباره «تعداد ادیان و ارزیابی آن ها» است. گفتار سوم در باب «عبادت» است. در این گفتار در قالب حکایت هاي مختلف درباره مسائلی مانند ضرورت فرم، ظاهر عبادت، ریا و تقلید به تفصیل، بحث و آرای مولانا درباره این موارد بیان شده است. سه گفتار بعدی این کتاب به موضوعاتی با عناوین «مرگ»، «آزادی و اختیار»، «تنهایی و فردیت»، پرداخته است. این موضوعات از نگاه اگزیستانسیالیستی نیز به اجمال، بررسی و در پایان هر گفتار، مقایسه مابین نظریات مولانا و تفکر اگزیستانس، ارائه شده است.