حديقة الحقیقه اثر ارزنده حکیم ابوالمجد مجدود بن آدم سنایی که یک اثر مهم ادبی اخلاقی عرفانی منظوم به شمار میرود به واسطه غنای فوق العاده و پیچیدگی بسیاری از ابیات آن همواره مورد توجه محققان و پژوهشگران زبان و ادب فارسی بوده است و با آنکه کسانی مانند عبداللطیف عباسی و محمد تقی مدرس رضوی در مورد برخی از ابیات آن حاشیه و تعلیقات نوشته اند اما جای دارد در مورد بسیاری از ابیات مبهم آن کتاب ارجمند دست به تحقیق و تفحص زد. بر این اساس در این پژوهش سعی شد اکثر ابیات مبهم و پیچیده حدیقه تا کنون مورد شرح واقع نشده یا کمتر به آنها توجه شده است بررسی گردد و با تجزیه و تحلیل لغات اصطلاحات نکات ،ادبی مباحث کلامی و فلسفی و نجومی و طبی قصص قرآن آیات و احادیث مربوط معنی درخور و مناسب آنها ارائه گردد. در این مورد عقاید دینی عرفانی کلامی و علمی حکیم سنایی سبک و شیوه خاص حدیقه و در برخی موارد اختلاف نسخه های خطی نیز در نظر بوده است. سزاوار است از راهنماییهای ارزشمند استاد فرهیخته جناب آقای دکتر احمد احمدی عضو محترم شورای عالی فرهنگی و عنایات همکار گرامی جناب آقای دکتر سید علی اصغر میرباقری فرد که در انجام این کار مساعدت کردند صمیمانه تشکر و قدردانی نمایم همچنین زحمات معاون محترم پژوهشی سرپرست محترم و کارکنان اداره انتشارات اعضای محترم شورای انتشارات و اداره چاپخانه دانشگاه اصفهان را در امر چاپ این کتاب پاس میدارم

کنایه از امام حسین و یه نیزه مکافات زشت منظور چوب زدن یزید بر لب و دندان مبارک سر جدا شده حضرت امام ین (ع) است که در ابیات قبل به آن اشاره شده است. دست عمل عمل زشتی که بر دست؟

مزید جاری شد. بدر و حنین از جنگهای معروف پیامبر (ص) در صدر اسلام که در آن جنگها آباء و اجداد یزید و معاویه شکستهای سختی را از لشکریان اسلام متحمل شدند. مصراع اول به شعر «عبدالله زبری که بعد از جنگ احد سروده شد، اشاره دارد : لیست اشیاخی بیدر شهدوا جزع الخزرج من وقع الاسل ابن اعثم کوفی این شعر را به یزید نسبت میدهد و میگوید وقتی یزید سخن شمر را در باب پیروزی بر حسین بن علی شنید ساعتی سر در پیش افکند و بعد از آن سر برآورد و این اشعار بخواند:

وليت أشياخي ببدر شهدوا

لعبت هاشم بالملك فلا

لنت منْ خِنْدِفَ إِنْ لَمْ أَنْتَقِمْ

قد أخذنا من على ثارنا

لو رأوه لأستهلوا فرحاً

وقعة الخزرج مع وقع الأسل

خبر جاء ولا وحى نزل

من بنى أحمد ما كان فعل