کتاب حکمة الاشراق

مقاله سوم مغالطات سهروردی این مقاله را با مغالطات و داوری خود آغاز میکند و برخلاف مشهور که به طور معمول سیزده مغالطه را در کتاب های منطقی برشمرده اند بیش از بیست مغالطه را نام میبرد و مورد بررسی قرار میدهد و سپس به داوری می پردازد؛ و سپس شماری قواعد اشراقی و نقد شماری از قواعد مشایی چگونگی صدور بسیط از مرکب، پوچ انگاری جسم بودن شعاع از جمله مباحثی است که در مقاله سوم آمده و این مقاله نیز در سه فصل اصلی و هشت قاعده و دو فصل فرعی و در ده حکومه، فراهم آمده است. او در این قسمت از کتاب حكمة الإشراق نظرية مشائیان را درباره مقولات دهگانه مورد کنکاش قرار میدهد و آنها را ضمن ادغام در همدیگر به پنج مقوله تقلیل میدهد و را از جمله مقولات بر می شمارد که به غیر از جوهر كيف كم نسبت و حرکت و تنها جوهر چهار مورد دیگر را عرضی می داند. افزون بر مباحث منطقی که بیشتر آن در دو مقاله نخست آمده است، بخش اصلی و بیشتر مباحث این قسمت از مقاله سوم در بردارنده مباحث طبیعی و به ویژه ما بعد طبیعت در حوزه «خداشناسی انسان شناسی معاد شناسی و علم النفس» است که در قسمت پایانی مقاله سوم از جلد اول الحكمة الإشراقيه آمده است و همچنین در بخش حکمت نیز به گونه ای دیگر به این مباحث پرداخته شده است. وی در ادامه مقاله سوم به مباحثی در زیر عناوینی چون اعتبارات عقلی مثل افلاتونی برخی ضوابط و حل بعضی مشکلات، مقوم های گونه گون حکم کلی و انواع بسيط، قاعده خلف مشائیان، برخی نکته های اشراقی انقسام شیء به واجب و ممکن وحدت و کثرت شنیدنیها و صداها و مسئله ابصار» و چندین مسئله دیگر می پردازد و با این مباحث قسمت منطق كتاب حكمة الإشراق نیز به پایان می رسد.