نقد ادبی را می‌توان در میان انبوه یادداشت‌ها و نامه‌های پراکندة بسیار «نیما یوشیج» یافت که تاملات او را درباره شعر و انواع دیگر ادبی دربردارد. مایه و مضمون، صورت و ساخت، وزن شعر، موسیقی شعر، قافیه، تصویر و تشبیه، رمز و نماد و وصف شعر از نکته‌های انتقادی درخور توجهی است که نیما به آن پرداخته و نظریات خود را دربارة آنها بیان کرده است. در این کتاب کوشیده شده تا نظریات نیما یوشیج، در حوزة نقد ادبی ارزیابی شود. کتاب پس از درج زندگی‌نامة وی، در نه فصل به همراه بخش حاصل گفتار سامان یافته است. عنوان‌های فصل‌های کتاب عبارت‌اند از: مقدمة خانوادة سرباز؛ ارزش احساسات در زندگانی هنرپیشگان؛ حرف‌های همسایه؛ تعریف و تبصره؛ نامه‌ها؛ نقد داستان؛ نقد نمایش‌نامه؛ نقد شعر (به احسان طبری، به احمد شاملو)؛ و مقدمه‌های نیما (دفتر شعر جرقه، آخرین نیروی کوچ).