کتاب ناگهان انقلاب

تبیین سیاسی (فصل دوم) انقلابها وقتی رخ میدهند که حکومت از شدت سرکوب بکاهد و فرصت بسیج موفق فراهم آید. در مورد ایران، رژیم سلطنتی حدوداً از سال ۱۳۵۵ از شدت سرکوب و فشار کاست اما اسلام گرایان بسیج را از اواخر همان سال آغاز کردند که شاه مجدداً آزادی ها را محدود کرد. تبیین سازمانی (فصل سوم) انقلابها وقتی رخ میدهند که گروه های مخالف قادر باشند برای مقابله با موانع و محدودیتهایی که رژیم به مردم تحمیل میکند منابع کافی بسیج کنند. در مورد ایران اسلام گرایان شبکه گسترده مساجد" را علیه رژیم بسیج کردند اما شبکه مساجد منبعی نبود که پیشاپیش در اختیار آنان بوده باشد و طی دوره بسیج آن را ساختند و تصرف کردند.
تبیین فرهنگی فصل چهارم انقلابها وقتی رخ میدهند که جنبش بتواند از هنجارها ایده نولوژی ها باورها و آداب و رسوم مخالف با فرهنگ مسلط بهره بگیرد. در مورد ایران جنبش انقلابی از آموزه های عملی و فرهنگ شیعه بهره گرفت. البته جنبش انقلابی عناصر فرهنگی مذکور را گاه به حد افراط با اهداف خود منطبق ساخت و آنها را در اعتراضات به خدمت گرفت. تبیین اقتصادی (فصل پنجم) انقلابها وقتی رخ میدهند که اوضاع اقتصادی خاصه پس از دوره ای از رونق و رفاه رو به وخامت میگذارد. در مورد ایران رونق نفتی اوایل دهه ۱۳۵۰ به رکودی نگران کننده در ۱۳۵۵ انجامید. اما این رکود بدتر از رکودهای پیشین نبود و گروه هایی که بیش از همه از رکود متضرر شدند انقلابی ترین گروه ها نبودند. تبیین نظامی فصل ششم: انقلابها وقتی رخ میدهند که توان سرکوب دولت کاهش می یابد و نمیتواند اعتراضات را سرکوب کند در مورد ایران شاه همه توان ارتش را برای سرکوب به کار نگرفت ارتش هم کاملاً از هم نپاشید و تا آستانه پیروزی انقلاب دست از سرکوب نکشید.
گزاره های فوق البته قدری ساده سازی شده است فهرست کاملی هم نیست نباید هم باشد - چون ضرورت نوآوری در پژوهش متخصص علوم اجتماعی را ناگزیر از یافتن و ساختن و به دست دادن تبیینهای تازه تر و خلاقانه تر میکند. 

رویداد هر چه غیر منتظره تر باشد باید کوشش بیش تری صورت گیرد تا تبیینی برای آن یافته شود. تبیین جنبشهای اعتراضی دشوارتر است زیرا این جنبش ها با انتظاراتی که از رفتارهای اجتماعی معمول و متعارف می رود تفاوت بنیادی دارند. از این روست که پیش بینی این گونه جنبش ها پیش از وقوع از دشوارترین مسائل پیش روی علوم اجتماعی است کشف قواعد بی قاعدگی - یعنی قواعدی که اساس رفتارهای ناقض قواعداند جنبشهای اعتراضی توده ای که هدفشان تسخیر دولت است و "انقلاب" خوانده میشوند مثال اعلای رویدادهای نقض کننده قواعد اند. انقلاب ها هر چه عظیم تر بوده اند یافتن و ساختن تبیین مناسب برای آنها نسل ها طول کشیده است. میشود گفت همین هم یکی از ملاکهای عظمت شان است. انقلاب ۱۷۸۹ فرانسه که نابترین نمونه انقلابهاست، همچون آزمون هیپنوتیسمی رورشاخ بیش از دویست سال است که پژوهشگران را به خود مشغول داشته است. هر نسلی داوری خود را داشته معنایی تازه به آن داده تبیین های نسل قبل را ناکافی یافته و تبیینهایی جدید پیش نهاده است.