کتاب بزرگمهر حکیم

کتاب بزرگمهر حکیم اثری از محمد رسولی در باب کیستی است؛ بزرگمهر حکیم عالم و دانایی بزرگ در تاریخ ایران و وزیر خسرو انوشیروان است که نام این حکیم فرزانه در کتاب تاریخی به شکل بزرجمهر، بوذرجمهر و ابوذرجمهر آمده و او را فردی تیزهوش و حکیم می‌دانند.

کتاب فوق به خوبی توانسته است از دل روایات، کتب تاریخی و افسانه‌هایی که از دوران مدنیت ساسانی نقل شده است چهره بزرگمهر حکیم را به خوبی معرفی و این شخصیت دانا و بزرگ ایرانی را به دوست‌داران تاریخ ایران بشناساند.

در فصل اول این کتاب به زندگی و سرانجام بزرگمهر و بررسی سرگذشت او در خلال اسناد تاریخی پرداخته شده است و با خواندن این فصل بیشتر با کیستی بزرگمهر آشنا می‌شویم؛ در فصل دوم این کتاب اقدامات مهم بزرگمهر و کارهایی که در طول زندگی خود به آن‌ها پرداخته اشاره شده است.

در فصل سوم نیز شرح اقدامات بزرگمهر ادامه پیدا کرده و به ابداعات مهم او ازجمله بازی شطرنج و تخته نرد اشاره شده و فصل چهارم کتاب بطور مفصل دانش و سطح علم بزرگمهر را تفسیر می‌کند.

بزرگمهر حکیم فرزانه‌ای است که به داشتن اندیشه و بینش عقلانی و حکمی معروف است و پند و اندرزهای بسیاری از این عالم وجود دارد که در فصل پنجم نویسنده تلاش کرده تعدادی از پندها و حکمت‌های بزرگمهر که مورد تایید منابع عربی قرار گرفته و در شاهنامه آمده معرفی کند.

در فصل ششم به حکمت و تعالیم اخلاقی ایران باستان و شاهنامه فردوسی بر اساس سخنان بزرگمهر حکیم پرداخته شده  و باید اقرار کرد که سخنان بزرگمهر در رأس آثار حکمی ادبیات دوره ساسانی قرار دارد.

فصل هفتم این اثر به ظفرنامه و آنچه به آن مربوط می‌شود پرداخته است؛ ظفرنامه اسم مجموعه‌ای فارسی از سخنان منسوب به بزرگمهر که در عصر اسلامی نگاشته شده می‌باشد.

نویسنده در فصل هشتم این کتاب تلاش کرده آن قسمت از سخنان بزرگمهر که در لابه‌لای آثار و متون فارسی با نام این حکیم ثبت شده یا به نحوی با زندگی او در ارتباط است را بیان کند؛ فصل نهم این کتاب نیز به بررسی ارتباط کلیله و دمنه با بزرگمهر پرداخته است.

در نهایت فصل پایانی این کتاب سخنان حکمت‌آمیز بسیاری از انوشیروان نقل شده و به بررسی دانش‌دوستی و عشق و علاقه انوشیروان به حکمت، دانش و فلسفه پرداخته است؛ در این فصل با استناد بر منابع فارسی و عربی، شمه‌ای از دانش بزرگمهر و نقش او در گسترش ادب و فرهنگ ایرانی بررسی شده است.

درباره کتاب بزرگمهر حکیم

کتاب مذکور از یک مقدمه، سرآغاز و ده فصل مختلف تحت عناوین زیر نگاشته شده است.

1. بزرگمهر حکیم در اسناد تاریخی
2. اقدامات بزرگمهر حکیم
3. شطرنج و نرد
4. علم و دانش بزرگمهر حکیم
5. پندگویی در ادبیات پارسی
6. حکمت و تعالیم اخلاقی در ایران باستان و شاهنامه فردوسی
7. ظفرنامه (خردنامه)
8. بزرگمهر در آینه ادب پارسی
9. بزرگمهر و کلیله و دمنه
10. شخصیت فرهنگی و تربیتی انوشیروان

به دلیل ناهمگونی نظرات و روایاتی که در مورد شخصیت بزرگمهر وجود دارم و ذکر نشدن نام او در آثار ادبی و تاریخی پیش از اسلام، روایات و تعاریف مختلفی از این شخصیت بزرگ وجود دارد به شکلی که برخی از پژوهشگران او را با برزویه طبیب و برخی دیگر او را با برزمهر یکی می‌دانند.

اما محمد رسولی در کتاب بزرگمهر حکیم تلاش کرده است که با استناد به منابع معتبر و مکتوب بسیار مختلف و جمع‌آوری روایات و اطلاعات گسترده، کیستی بزرگمهر حکیم را به خوبی دریابد و آن را به درست‌ترین و بهترین شکل ممکن معرفی کند.

این کتاب با پرداختن به شخصیت، زندگی، اقدامات و آثار این حکیم تلاش کرده است که این شخصیت فاضل را به روشنی معرفی کرده و تاثیر او در ادبیات و تاریخ ایران را به خوبی نمایان کند.

در واقع شناخت بزرگمهر حکیم به شناخت بهتر و بیشتر فرهنگ و تمدن ایران کمک کرده و خواندن این اثر به افرادی که به تاریخ ایران و افراد فاضل و عالمی که با حکمت و اندیشه خود در فرهنگ ادبی و تاریخی ایران تاثیر بسزایی داشته‌اند توصیه می‌شود.