کتاب انسان شناسی مدرن در ایران معاصر

کتاب حاضر تلاشی است برای فهم ،چیستی ،چرایی چگونگی چالش ها و چاره ها در انسان شناسی ایران از گذشته تا امروز و در نهایت تلاش برای توسعه آن از امروز تا فردا این تلاش با این پیش فرض انجام شده که توسعه تمام دانشها اعم از علوم دقیقه تا علوم انسانی و اجتماعی، در هر نقطه از جهان مستلزم فهم و ارزیابی انتقادی دقیق و مستمر وضعیت گذشته و حال و ترسیم هدفها و آرمانهای آینده آن است. انسان شناسی نیز از این قاعده مستثنی نیست.

رویکرد غالب در این کتاب انسان شناسی انسان شناسی است. به این معنا که در تمام فصول این کتاب نگارنده تلاش کرده ام تا رویکردی درونی به انسان شناسی به طور عام و انسان شناسی به طور خاص در ایران داشته باشم. مراد از رویکرد درونی این است که سعی کرده ام از زاویه دید و چشم انداز یک کنش گر ایرانی که قریب به دو دهه در اجتماع دانشگاهی و علمی ایران در زمینه علوم اجتماعی و انسان شناسی به تحصیل تدریس و تحقیق مشغول بوده است، تجربه زیسته ام را در زمینه انسان شناسی توصیف و تحلیل نمایم. همچنین تلاش کرده ام تا حد ممکن رویکردی انتقادی به موضوع مورد بررسی ام اتخاذ کنم. در این رویکرد توجه ام به توضیح و تحلیل مسائل و چالشهای این رشته و گفتمان انسان شناسی در ایران بوده است. 

بین النهرین جاری میشوند.... آب حاصل از قنات های ایران ۷۵۰ تا ۱۰۰۰ متر مکعب در ثانیه است.... به نرخ سال ۱۳۴۲ اگر قیمت هر متر مکعب آب فقط ۰/۵۵ ریال باشد آنگاه ارزش اقتصادی قنوات ایران بیش از ۵۰ میلیارد ریال خواهد بود .... و اگر تعداد قنوات ایران ۲۰۰۰۰ رشته باشد و اگر متوسط آبدهی قنات ۲۵ لیتر در ثانیه باشد آنگاه این آبدهی برای جمع قنوات ایران ۹۰ برابر مخزن سد سفید رود و ۸۰ برابر مخزن سد کرج و ۱/۲ برابر آبدهی رود کارون خواهد بود (همان، ۱۶).
عرصه داروهای گیاهی در ایران نیز همواره طالب تحقیقات گسترده بوده است. اما گویی انسان شناسان ما چشم خود را بسته بودند که هرگز به فکرشان نرسید که درباره گیاهان دارویی ایران تحقیق کنند دنیای امروز در هزاران مرکز تحقیقاتی درباره این داروها و گیاهان تحقیق میکند اما ما که انبوهی از این نمونه ها را در اختیار داشتیم و داریم همواره به چشم نمودهای عقب ماندگی در آنها نگاه کرده ایم. آیا باید ویلیام بالی پیدا بشود و در یک قبیله آمازونی ۷۶۸ گیاه دارویی را شناسایی کند تا ما هم متوجه شویم که گیاه شناسی قومی هم جزئی از انسان شناسی است و انسان شناسی فقط همه اش خرافه و لخت و عورهای قبایل آفریقا نیست.

کتاب حاضر، تلاشی است برای فهم ،چیستی چرایی چگونگی چالش ها و چارمها در انسان شناسی ایران از گذشته تا امروز و در نهایت تلاش برای توسعه آن از امروز تا فردا این تلاش با این پیش فرض انجام شده که توسعه تمام دانشها اعم از علوم دقیقه تا علوم انسانی و اجتماعی در هر نقطه از جهان، مستلزم فهم و ارزیابی انتقادی دقیق و مستمر وضعیت گذشته و حال و ترسیم هدفها و آرمانهای آینده آن است. انسان شناسی نیز از این قاعده مستثنی نیست.
رویکرد غالب در این کتاب انسان شناسی انسان شناسی است. به این معنا که در تمام فصول کتاب نویسنده تلاش کرده است تا رویکردی درونی به انسان شناسی به طور عام با بررسی آثار نویسندگانی چون محمد علی جمالزاده صادق هدایت صادق چوبک جلال آل احمد و غیره و انسان شناسی در معنای خاص و علمی آن در ایران داشته باشد. هدف نویسنده این است تا به جای ارائه توصیف های خام و کلی از وضعیت این دانش، نسبت آن را با جامعه ایران در حال گذار به «تجدد» تبیین کند و موانع و مشکلات ساختاری سیاسی اجتماعی و فرهنگی موجود را توضیح دهد.