کتاب تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی

کتاب « تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی » کاملا مطابق با سرفصل های وزارت علوم و تحقیقات  تدوین شده است و دربردارنده مطالب زیر است:
مباحث پایه تمدن اسلامی و علل و عوامل آن زمینه های ضعف، علل و عوامل رکود تمدن اسلامی تأثیر تمدن اسلامی بر تمدن غرب و پیدایش رنسانس ظرفیت های موجود در جهان اسلام انحطاط معنوی و بحران های درونی دنیای مدرن
مطالعات تاریخی حاکی از آن است که تمامی تمدن های بشری از بستر تاریخ عبور کرده­اند. از این رو، توجه به تاریخ حائز اهمیت است؛ زیرا بر اساس آن اجزای یک تمدن شناسایی و ضعف­ها و نارسایی­های آن نمایان می­گردد. از سویی، فرهنگ واسطه عقد تمدن و اندیشه در جوامع بشری است؛ به طوری که اندیشه زیربنای فرهنگ و فرهنگ زیربنای تمدن است. تردیدی نیست که فرهنگ هر جامعه­ای از اندیشه و نیروی تفکر حاکم بر آن جامعه مدد می­گیرد و شرایط را برای ارتقا و تعالی آن جامعه فراهم می­کند و اسباب رشد و تکامل تمدن آن جامعه را ایجاد می­نماید، بنابراین، ملت­هایی که با شناخت و آگاهی دقیق به انتخاب پرداخته­اند و پایه های تاریخی و فرهنگی خویش را بر اصالت­های معنوی و اخلاقی استوار کرده­اند، توانسته­اند نظامی استوار و تمدنی شکوفا و پر بار را برای سرزمین خویش ارمغان بیاورند. تمدن اسلامی با 14 قرن حیات، از ریشه­دارترین تمدن های انسانی در حیات بشری به شمار می­رود که از جهت دامنه گسترش، بخش وسیعی از جهان را در بر گرفته است. لذا آنچه امروزه به عنوان تمدن اسلامی معرفی می­شود، فرایند چهارده قرن حضور مستمّر و فعال «دین اسلام» در عرصه های مختلف زندگی فردی و اجتماعی مسلمانان است. تمدنی که محور اصلی آن در حرکت به سوی کمال و تعالی، توحید و آموزه های قرآن کریم و توصیه های پیامبر اکرم و ائمه اطهار بوده است.
کتاب حاضر به منظور آشنایی دانشجویان با تاریخ و فرهنگ و تمدن اسلامی در شش فصل و مطابق با سرفصل­های مصوّب وزارت علوم در درس تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی تدوین گردیده است.
فصل اول ضمن تعریف اصطلاحاتی چون تاریخ، فرهنگ، تمدن و تجدّد، عناصر تشکیل دهنده فرهنگ، تمدن، تمدن اسلامی و محدوده تاریخی و جغرافیایی آن را تبیین می­نماید.
فصل دوم ویژگی های تمدن اسلامی، نهضت شکوفایی علمی در تمدن اسلامی و نهادهای سیاسی، اجتماعی و علمی را در این تمدن مورد بررسی قرار می­دهد و علل و عوامل اعتقادی، فرهنگی، اجتماعی و پیدایش و شکوفایی تمدن اسلامی را به تفصیل شرح داده و ضمن توضیح خدمات متقابل اسلام و ایران، با استناد به کتاب استاد شهید مطهری، تأثیر فرهنگ­ها و تمدن های پیشین را بر تمدن اسلامی تشریح می­نماید.
فصل سوم عمده­ترین علل و عوامل درونی و بیرونی ضعف و رکود تمدن اسلامی را توضیح می­دهد.
فصل چهارم تأثیر تمدن اسلامی را بر تمدن غرب و پیدایش رنسانس تبیین نموده و الگوپذیری و تأسیس دانشگاه های اروپایی را به سبک دانشگاه های اسلامی مورد بررسی قرار می­دهد و کانون های جغرافیایی انتقال تمدن اسلامی به غرب و علوم و فنون متداول در تمدن اسلامی را معرفی می­نماید.
فصل پنجم ضمن تعریف اصطلاح ژئوپلیتیک و توضیح موقعیت جغرافیایی کشورهای اسلامی، مرزهای فرهنگی مسلمانان، منابع زیرزمینی، نیروهای انسانی و سرمایه های معنوی جهان اسلام، راه های غلبه بر وضعیت نامطلوب حاکم بر جهان اسلام را توضیح می­دهد.
فصل ششم علل و دلایل عمده انحطاط معنوی و بحران­های درونی دنیای مدرن را به تفصیل مورد مطالعه قرار می­دهد.