کتاب تغییرات اجتماعی در اندیشه سیدجمال الدین اسدآبادی

اين تحقيق درصدد بررسي انديشة يكي از انديشمندان يعني سيّد جمال الدين اسدآبادي در باب تغيير اجتماعي است. از اين رو هدف اين مطالعه بازسازي معما و مسألة سيّد جمال ، طبق مدل چهار جانبة تغيير سياسي توماس اسپريگنز است كه در آن علل تغيير جامعه از وضعيت مطلوب به وضعيت نامطلوب، و به عبارت ديگر بررسي مسائل و آسيبهاي جامعة معاصر سيّد جمال الدين، عوامل و علل آن مسائل، راهكارهاي حل آن مسائل و سرانجام طرح و ترسيم جامعه و وضعيت مطلوب در نظر وي به خوبي از يكديگر تفكيك مي گردد. براي فهم انديشة تغيير در افكار سيّد جمال الدين اسدآبادي اولين سؤالي كه بايد به آن پرداخت، اين است كه «مشكلات جامعه از نظر سيّد چيست؟» و چه نارسايي و بي نظمي مشخصي را مي خواهد درمان كند؟ به نظر سيد بحرانهايي كه موجب شده اند، وي درصدد شناخت، كشف علل و يافتن راه حل آنها برآيد، به صور فرهنگي، سياسي و اجتماعي ظاهر شده بودند.و در نهايت اين كه سيد جمال الدين در طرح خود براي جامعة مطلوب اميدوار بود كه نظم بازسازي شده دو ضعف جامعة موجود را رفع كند. اين نظام بايد هم از استبداد (يعني قدرت بيش از حد حكومت) و هم از هرج و مرج (يعني از هم گسيختگي يك جامعه به علت نبود حاكميت دولت) جلوگيري كند. طرحي كه سيّد جمال الدين از جامعة مطلوب ارائه مي دهد، تصوير جامعه اي بود كه در از بين بردن نابساماني هاي حساس اجتماعي كه سيّد جمال الدين تجربه كرده بود، توانا است. جامعة مبتني بر عدالت كه سيّد جمال مجسم كرده بينش او از جامعه اي بود كه در آن اتحاد و نظم، جاي هرج و مرج داخلي را مي گيرد، جامعه اي است كه در آن به مردمان به جاي بدنام شدن احترام گذاشته مي شود. اين جامعه هم استوار است و آزاد.