کتاب شکسپیر معاصر ما

نویسنده در این کتاب به ترسیم چشم اندازی معاصر از اندیشه های «ویلیام شکسپیر» با گذری بر یکی از آثار نمایشی وی با عنوان «همت» می پردازد. در این رهگذر نویسنده، معاصر بودن شکسپیر را به معنای ارتباط میان دو زمان معرفی می کند. زمان نخست هنگامی است که شخصیت های نمایشی در آن به سر می برن…

خواننده یا تماشاگر نیمه قرن بیستم، ریچارد سوم را از طریق تجربیات خویش تأویل می کند. راه دیگری وجود ندارد و به همین دلیل است که تماشاگر از بی رحمیِ شکسپیر وحشت زده، و یا بهتر بگویم، شگفت زده نمی شود؛ چرا که او در قیاس با تماشاگران و منتقدان قرن نوزدهم، با خونسردی بس بیشتری به جدال های بر سر قدرت و کشتار متقابل شخصیت ها می نگرد. او با خونسردی بیشتر، و یا به هر حال عاقلانه تر، بدین ماجراها نگاه می کند. امروزه مرگ بی رحمانه ای که بیشتر این شخصیت های نمایشی بدان دچار شدند، جزء ضرورت های زیبایی شناسی یا از قوانین بنیادین تراژدی برای رسیدن به کاتارسیس (پالایش) نیست. چنین چیزهایی حتی دال بر نبوغ شکسپیر در شخصیت پردازی ویژه اش هم نیستند. حالا دیگر مرگ غیرطبیعی شخصیت های اصلی نمایش، چیزی به مثابه ضرورت تاریخی است و به طور کلی مسأله ای طبیعی به نظر می رسد؛ حتی در تیتوس آندرانیکوس – که شکسپیر آن را نوشته و یا بازنویسی کرده و احتمالا زمان نگارش آن همان سال نگارش ریچارد سوم بوده است – تماشاگران امروزی در قیاس با منتقدان قرن نوزدهم شاهد چیزی بیش از انبوه قتل های مضحک، گروتسک و غیرضروری اند. از زمانی که تیتوس آندرانیکوس، مانند اجرای پیتر بروک از آن، مورد قبول عامه قرار گرفت، دیگر تماشاگران امروزی آماده اند تا برای قتل عامی که در پرده پنجم رخ می دهد با همان شور و هیجان مسگران، خیاطان، قصابان و سربازان دوران الیزابت برای تحسین و تشویق به پاخیزند. در آن روزها این نمایشنامه، یکی از بزرگترین موفقیت های تئاتری بود. تماشاگران معاصر با کشف مسائل امروزی در نمایشنامه های شکسپیر، اغلب به طور غیر منتظره ای خود را به مردم دوران الیزابت نزدیک احساس می کنند و یا دست کم خود را در جایگاهی می یابند که می توانند آنها را به خوبی درک کنند. این مسأله به خصوص در مورد نمایشنامه های تاریخی شکسپیر مصداق دارد.