«پدر، به من بگو تاریخ چه فایده ای دارد؟» چنین بود که چندسال پیش، پسربچه ای که علاقه ی ویژه ای به او داشتم این سؤال را از پدرش پرسید. کاش بتوانم بگویم که این کتاب پاسخ من به اوست. مارک بلوخ، مورخ برجسته ی فرانسوی و از بنیان گذاران مکتب تاریخ نگاری آنال، در این اثر کلاسیک به بررسی روش های مشاهده، تحلیل و نقد تاریخی می پردازد و سرشت پیوندهای علّی در فرایندهای تاریخی را از نو می کاود. به رغم اینکه با گذشت دهه ها از انتشار این کتاب، اسلوب تاریخ نگاری و مبانی روش شناختیِ پژوهش تاریخی راه کمال پیموده و استوارتر از همیشه شده است، پیشه ی مورخِ بلوخ همچنان مرجعی آموزنده و تأمل برانگیز به شمار می رود که ضمن موشکافی های نغزش در روایت های تاریخی، بر نظرگاهی جامع نگرتر و انسانی تر به قلمرو تاریخ پای می فشارد. این کتاب وصیت نامه ی بلوخ در مقام یک مورخ است؛ اعلامیه ی متفکرانه و صادقانه ی یک هنروَر بزرگ درباره ی پیشه اش. بلوخ در این اثر اعتقادش به وحدت کل تاریخ و ارتباط پویای حال و گذشته را که باعث می شود تاریخ فراتر از اسباب بازی متفننان باشد، عرضه کرده است. جای تأسف است که او نتوانست کتابش را به پایان بَرد و خود بپیراید. بااین حال، حتی در این اثر ناتمام، بلوخ شیوه نامه ای برای همکارانش تدارک دیده و توصیف نابی از اصول اعتقادی مورخ و معنای اثر تاریخی نزد عموم مردم عرضه کرده است. بلوخ این اثر را چنین پیشکش کرده است: «یادداشت های پیشه وری که همیشه دوست داشته در وظیفه ی روزمره اش تعمق کند، دفترچه ی کارآموزی که سال ها با خط کش و تراز سروکار داشته اما خودش را ریاضیدان نمی داند.»