کتاب تاریخ معاصر ایران" کردها وفرقه دموکرات آذربایجان شیرازه

جنگ سردی که در پی ختم جنگ جهانی دوم تا فروپاشی اتحاد شوروی، پیش از پنجاه سال تحولات جهانی را تحت‌الشعاع خود قرار داد چند نقطة شروع مهم داشت. یکی از این نقاط، حوزة تحت اشغال ارتش سرخ در ایران بود که در پاییز 1324 صحنة تشکیل دو حکومت خودمختار در تبریز و مهاباد گشت. اعضای هیئت دیپلماتیک آمریکا در ایران، به ویژه مقامات کنسولگری تبریز تحولات آن سامان را با دقت دنبال کرده و گزارش می‌کردند. در واقع،‌ آمریکا ناظر بی‌طرف و راوی بی‌نظر ماجرا نبود؛ همان گونه که در سطح مناسبات بین‌المللی و در آستانة شکل‌گیری جنگ سردی که در پیش‌روی بود در مقام مقابله با توسعه‌طلبی روسیة شوروی برآمد و از این رهگذر، مخاطره‌ای اساسی را برطرف ساخت که تمامیت ارضی و استقلال ایران را هدف قرار داده بود، در سطحی کوچک‌تر،‌ چون در سطح تحولات منطقه‌ای آذربایجان نیز با سیاستی که در جهت دور ساختن کردها از فرقة دموکرات اتخاذ کرد، روش مشابهی را در پیش گرفت. در کتاب حاضر،‌ گزیده‌ای از گزارش‌های دیپلمات‌های آمریکایی دربارة موضوع و مناسبات و تنش‌های دو حوزة تبریز و مهاباد، ارائه شده است. بخش اصی این گزارش‌ها به قلم «جرالد. اف. دوهر» می‌باشند که در فاصلة اسفند 1324 تا مهر 1325 در تبریز کنسول یار بود و در سال‌های بعد نیز در مقام وابستة عشایری سفارت آمریکا در ایران، در زمینه‌ای مشابه فعالیت داشت.