کتاب حاضر، مبتنی بر تحقیقی است که در ۱۳۷۶ با عنوان «عوامل اجتماعی توسعه نیافتگی در ایران» در چهارچوب پایان نامه ی اولین دوره ی کارشناسی ارشد رشته ی علوم ارتباطات در دانشگاه علامه طباطبایی به انجام رسید و به عنوان پایان نامه ی برتر کشور در حوزه ی علوم انسانی در ۱۳۷۵ برگزیده شد. پایه ی این پژوهش، کوشش برای پیونددادن دریافت های تجربی و رهیافت های علمی در دستیابی به الگویی برای فهم رابطه میان ساخت قدرت و مطبوعات در ایران است. در واقع، این تحقیق جست وجو برای یافتن پاسخ به مسائلی است که نگارنده در تلاقی میان سه حوزه ی سیاست، مطبوعات و دانشگاه با آن ها روبه رو است. مطبوعات در ایران، ازآنجاکه جانب تحول و ارتباط را می گیرند (حتی مطبوعات دولتی) به آسانی می توانند مخل نظم های سنتی تلقی شوند. همچنین مطبوعات متعارفا به سوی جامعه ی باز و نوعی تکثیرگرایی در قدرت گرایش دارند، که با ساختار سیاسی توسعه نیافته و گرایش به سوی بسته بودن و تمرکز، در تعارض است. یعنی معمولا کارکرد آن ها در دامن زدن به مشارکت و رقابت عمومی، مطلوب نظام های خودکامه نبوده است. اما نکته ی اساسی در اینجا است که اساسا در جامعه ای مثل ایران، مطبوعات، متغیری مستقل نیستند و به دلیل مشخص نبودن وضعیت نهادهای مدنی و سیاسی، مثل احزاب، سندیکاها، انجمن ها و گروه های داوطلبانه و زوال تدریجی یا آمرانه ی گروه های سنتی و عرفی، به سرعت جایگزین آن ها می شوند. به این دلیل، مطبوعات در جوامعی این چنین، کارکرد سیاسی پیدا می کنند و در تحولات اجتماعی و نااستواری های سیاسی، نقش فعالی می یابند. البته روشن است که به همان نسبت، ضربه پذیرتر هم می گردند و بقا یا فنا، رشد یا رکود آن، تابعی از حدود توسعه یافتگی قدرت سیاسی و وضعیت دولت مستقر می شود.