کتاب ملامت و ملامتیان

کتاب پیش رو اولین اثر مرحوم عبدالباقی است که هرچند عمده ی محتوای آن درباره ی ملامتیه ی آسیای صغیر است، اطلاعات جامع و جالبی هم درباره ی ملامتیه در آن جا گرفته. آیین ملامتیه که در میان جریان های بزرگ تاریخ تصوف اسلام شایان دقت فراوان است و در صحنه ی ادبیات هم آثار مهمی به دست داده است؛ به وسیله ی حاجی بایرام انقروی، مخصوصا از سده ی پانزدهم/نهم هجری در ترکیه اعتبار فراوان کسب کرده و بعد از آنکه در دوره های اخیر بر اثر گیرودارهای رسمی به درجه ی نابودی رسیده بود، در اواسط قرن 19 به همت محمد نور العربی دوباره وارد میدان شد و در دوره ی دوم مشروطیت در صحنه ی سیاسی نقش های مهمی ایفا کرد. صفحه ی نخست جریان ملامتیه کمابیش بر اثر تحقیق پرارزش ر.هارتمان دراین باره تا حدودی روشن شده است. اما ملامیه ی بایرامیه که در ترکیه پدید آمده است، مخصوصا ملامیه ی دوره ی اخیر تا پیش از این کتاب در اروپا به طور جدی مورد بررسی قرار نگرفته است. کتاب آقای عبدالباقی برای پرکردن این خلأ مهم نوشته شده است. اطلاعاتی که در این کتاب درباره ی جریان دوره ی نخست ملامتیه به دست داده شده، در واقع بیشتر حکم مدخل دارد، زیرا عبدالباقی سعی خود را بیشتر بر ملامتیه ی دوره ی دوم و سوم متمرکز کرده است. این کتاب نه تنها تاریخ تصوف، بلکه تاریخ ادبیات ترک را هم شدیدا به خود جذب می کند.