کتاب حاضر، جلد دوم از روزشمارِ غائله آذربايجان است که در دو جلد از ١١ مرداد الي ٢٨ آذر ١٣٢۴ و ٢٩ آذر الي ٢٩ اسفند ١٣٢۴ است. اين اثر مهم در حقيقت مجموعه‌اي از گزارش نشريات وقت در خصوص اوضاع‌واحوال آذربايجان از دريچه‌هاي مختلف است. در اين کتاب بيان مي‌شود که در پي نااميدي مقامات شوروي از کسب امتياز نفت شمال در اواخر ١٣٢٣، آن‌ها دست بالا را گرفته درصدد تجزيه کل شمال ايران برآمدند؛ برنامه‌اي که از ديرباز مدنظر روسيه قرار داشت و بعد از شهريور ١٣٢۰و اشغال ايران، مقدمات عملي آن نيز فراهم شد. اگرچه برخي از گرايش‌ها و جرايد چپ‌گرا اين رشته تحرکات را که درنهايت به تشکيل دو حکومت دست‌نشانده در تبريز و مهاباد منجر شد، تحولي مترقي تعبير کردند و برخي از گرايش‌ها و جرايد بي‌طرف نيز تجاهل در پيش گرفتند،اما گرايش‌ها و جرايد ديگري نيز بودند که از همان بدو کار از افشاي واقعيت امر خودداري نکرده و تا جايي که مجال انتشار داشتند از اين مداخله آشکار بيگانگان در امور داخلي کشور پرده برداشتند. آنچه در اين مجموعه ارائه مي‌شود، گوشه‌هايي از اين تلاش‌هاي مطبوعاتي است.