کتاب سام

تفسیر سفر پیدایش زحمتی بی‌‌مزد و مواجب است. حتی اگر خود خدا دست از سکوت برمی‌داشت و معنا و مقصود خود را به ما توضیح می‌داد، باز هم هیچ تضمینی نبود سخن او فصل‌الخطابی باشد که به این غائلۀ بی‌پایان پایان دهد. چیزی بیش از دو هزار سال تفسیر کتاب مقدس، در حکم همان خرس لافونتن بوده که به هوای پراندن مگس از بالین دوست غرق در خوابش با سنگ سر او را خرد و خمیر کرد. اما «‌با اینکه کمر موشکافی‌شده‌ترین کتاب تاریخ بشر زیر آوار تفسیرهای بسیار خم شده»، چه‌بسا معنای نهان آن مانند مگس داستان مذکور بی‌سروصدا از چنگ ما گریخته باشد.