«تمثیل غار» یا «غار افلاطون»، تمثیلی ا ست که توسط افلاطون در کتاب «جمهور» طرح شده و برای توضیح نظریه عالم «مُثُل» خود به کار برده است. این تمثیل به احتمالِ خیالی بودن یا نادرست بودن تصورات و عقاید انسان ها اشاره دارد. ابتدا یک غار را درنظر بگیرید، که در آن تعدادی انسان به دیوار غل و زنجیر شده اند، به طوری که همیشه رویشان به سمت دیوار روبه رو بوده است و هیچ گاه پشت سر خود را نگاه نکرده اند. در پشت این افراد آتشی روشن است و در جلوی این آتش نیز مجسمه هایی قرار دارند و هنگامی که حرکت می کنند سایه آن ها بر دیوار روبه رو می افتد. درواقع این مجسمه ها همان اعتقادات و عقاید این گروه از افراد است که سایه آن ها روی دیوار منعکس می شود. در این میان، ناگهان زنجیر از پای یکی از این زندانیان که به سوی دیوار غار نشسته است باز می شود؛ و آن شخص به عقب بازمی گردد و پشت خود را می بیند و سپس از دهانه غار به بیرون می رود. او تازه متوجه می شود که حقیقت چیزی جز آن است که در داخل غار قرار داشت. درواقع، این جهانِ خارج، همان عالم مُثُل افلاطونی است که شخص، هنگامی که به آن می رسد متوجه می شود که حقایقِ جهان، چیزی جز این است و داخل غار کجا و خارج آن کجا! شخصی که به عالم خارج از غار رفته و از آن آگاهی کسب کرده است تصمیم می گیرد که به غار بازگردد و دیگران را نیز از این حقیقت آگاه کند؛ و هنگامی که به سوی آنان می رود تا آن ها را نسبت به جهانِ خارج آگاه کند و بگوید که حقیقت چیزی جز این است که شما به آن دل بسته اید، با برخورد سرد زندانیان مواجه می شود، و آنان حرف وی را دروغ می پندارند. درواقع این نظریه افلاطون به این اشاره دارد که خیر مطلق در جهان مُثُل است و اگر کسی می خواهد به اخلاقیات دست پیدا کند باید به عالم مُثُل راه پیدا کند. این کتاب توضیح این تمثیل را دربردارد.