کتاب حدیث خداوندی و بندگی تحلیل تاریخ بیهقی از دیدگاه ادبی اجتماعی و روان شناختی همراه با شرح و توضیح مهم ترین بخش های متن اثر محمد دهقانی نشر نی منتشر شده است 
حدیث خداوندی و بندگی، ضمن معرفی مفصل تاریخ بیهقی، که از شاهکارهای بی نظیر نثر فارسی است، می کوشد مهم ترین جنبه های این شاهکار را، از حیث تاریخی و ادبی و اجتماعی و روانشناختی، برای خوانندگان توضیح دهد. ضمناً ماجراهای مهم تاریخ غزنویان، چنان که بیهقی روایت کرده است، در این جا از نو و بر حسب توالی تاریخی مرتب شده اند تا خوانندگان سر رشته ی رویدادها و حوادث را گم نکنند. شرح واژه ها و جمله های دشوار و غامض در حاشیه ی صفحات فهم متن را برای خواننده آسان تر می کند. نقشه های متعدد و توضیحاتی هم که ذیل نام های تاریخی و جغرافیایی آمده اند به او کمک می کنند که از فضا و مکان رویدادها تصویر و تصور روشن تری به دست آورد.مخاطب این کتاب نه فقط استادان و دانشجویان ادبیات بلکه همه ی کسانی اند که به تاریخ بیهقی علاقه مندند و می خواهند با این اثر بزرگ بهتر آشنا شوند و از خواندن آن بیشتر لذت ببرند.