کتاب روایت و کنش جمعی

کتاب روایت و کنش جمعی به این پرسش پاسخ می دهد که چرا فراخوان های اجتماعی و سیاسی به داستان نیاز دارند؟ در زمانه ای که فردگرایی پررنگ شده و در عین حال کنش جمعی و همگرایی برای بسیاری از اهداف انسان ضروری است، این که چگونه می توان کنش جمعی در راستای خیر عمومی را به راه انداخت و تداوم بخشید، سوال مهمی است؛ پرسشی که این کتاب نیز در تلاش برای پاسخ به آن است. کتاب تلاشی فکری برای توضیح بهتر و جامع ترِ شیوه گروه های انسانی برای غلبه بر موانع کنش جمعی است؛ توضیحی مبتنی بر روایت و قصه. فردریک میر در این کتاب یافته های شاخه های مختلف علوم رفتاری و اجتماعی را در کنار مفاهیم و نظریه های جدید علوم سیاسی، اقتصاد و جامعه شناسی به کار می گیرد تا تصویر واضح تری از نقش محوری روایت در اندیشه ، احساسات و رفتار انسانی ترسیم کند. حاصل تلاش او نقطه شروعی است، برای نظریه پردازیِ روایت محور در حوزه های علوم اجتماعی و علوم سیاسی. همه ما متوجه تغییراتی در شکل و ظاهر کنش های جمعی، اقبال مردم به انواع خاصی از همدلی، همکاری و رویگردانی شان از برخی کنش های جمعی دیگر شده ایم؛ نظیر این که چگونه بعد از یک فاجعه طبیعی، مردم برای کمک رسانی نقدی و غیرنقدی به یک شخص یا گروه اعتماد می کنند و به دعوت شخص و گروه دیگر بی اعتنا هستند. کشور ما در مرحله گذار از روش ها و قالب های سنتی کنش جمعی برای تحقق خیر عمومی به روش ها و قالب های جدیدی است که دستیابی به خیرهای کلان تر و مهم تر را برای افراد ممکن می کند. ایجاد اعتماد در مخاطبانی که به قصه ما گوش می سپارند، در مقایسه با گذشته مسیر پر پیچ و خم بیشتری دارد، جدالی واقعی میان روایت ها رخ می دهد و بی شک بهترین قصه گو برنده رقابت خواهد بود. میر در این کتاب، قصه گویی را نیروی حیات بخش سیاست می داند؛ چرا که هم سیاستمداران قصه می گویند، هم سازمان دهندگان و لابی گرها و هم مبارزان و رای دهندگان و معترضان. کتاب در سه بخش و ۷ فصل سامان یافته است: بخش اول کنش جمعی، بخش دوم روایت ذهنی انگیزه و بخش سوم روایت و کنش جمعی. بخش اول کتاب به مساله کنش جمعی و توضیحات صاحب نظران درباره شیوه های گروه های مختلف برای حل مساله پرداخته است. بخش دوم سراغ این بحث می رود که ما انسان ها تا چه حد حیوان قصه گو هستیم و تا چه حد با قصه هایی که می شنویم، برانگیخته می شویم. سومین بخش هم بررسی می کند که ابزار روایت چگونه به اجتماع قدرت می دهد کاری کنند که اعضایش در تحقق یک خیر جمعی حس نفع مشترک داشته باشند و همچنین چگونه به اجتماع کمک می کند، برای تحقق این خیر، بر دشواری های کنش جمعی غلبه کند. نویسنده در فصل اول به این پرسش می پردازد که چگونه می توان برای اعضای اجتماع، نفع مشترک در یک خیر جمعی تعریف کرد؛ چرا که در یک کنش جمعی، اعضای گروه باید منفعتی مشترک در تحقق یک هدف داشته باشند. کتاب در فصل چهارم با تعریف اجزای اساسی قصه شرح می دهد که چگونه می توان با آن معانی پیچیده را منتقل کرد و فهمید؛ چون محال است بتوانیم بدون قصه گفتن، بگوییم چه شخصی هستیم و قصه ها محرک کنش های ما هستند. قصه خوب می تواند ذهن افراد را تسخیر کند و به وجد بیاورد، باورها را تغییر دهد، منافع را تعریف کند و به کنش منجر شود. موضوع سومین بخش، سه مساله اساسی معمای کنش جمعی برای تحقق خیر جمعی، شامل مفت سواری، خاطرجمعی و هماهنگی است؛ موضوعاتی که میر در فصل ۷ کتاب روایت را ابزار اساسی انسان برای حل آنها می داند. «مفت سواری» حکایت افرادی است که می خواهند بدون دادن هزینه در کنش های جمعی، تنها منافع این کنش ها را دریافت کنند. روشن است که برای حضور افراد در یک کنش جمعی، باید خاطر آن ها جمع شود و همچنین همه با هم هماهنگ باشند. کتاب در پایان این تذکر را هم می دهد که روایت به همان اندازه که سودمند است و آن را می توان برای اقدامات جمعی و مفید به کار گرفت، نظیر آنچه لوترکینگ برای غلبه بر تفکیک نژادی به کار برد، می توان آن را در اهداف نادرست نیز به کار گرفت؛ کاری که هیتلر با آن، مردم آلمان را در کنش جمعی نازیسم بسیج کرد.